Tsjechen en wereldleiders rouwen om Havel - ‘dank u voor democratie’

Kaarsjes, een grote Tsjechische vlag en vele mensen op het Wenceslas-plein in Praag. Foto AFP / Michal Cizek

De Tsjechische bevolking, en met haar diverse wereldleiders, rouwt vandaag om het heengaan van oud-president Vaclav Havel. Op de Praagse burcht wappert een zwarte vlag en Tsjechen steken kaarsen aan om de man te herdenken die leiding gaf aan de Fluwelen Revolutie en heeft geholpen het IJzeren Gordijn neer te halen.

“Meneer de president, dank u voor democratie”, stond op een briefje dat was neergelegd bij het monument voor de Fluwelen Revolutie in het centrum van Praag. Andere rouwenden brachten een bezoek aan het huis van Havel om bloemen te leggen of een kaars aan te steken. Een van hen was de 67-jarige Josef Klik. “Hij is een onvergetelijk persoon die heeft bijgedragen aan de val van het communisme. En daarna bleef hij een morele autoriteit voor het gewone volk”, zei hij.

Op het Wenceslas-plein kwamen mensen bijeen voor een herdenkingsbijeenkomst. Op ditzelfde plein wist Havel in 1989 honderdduizenden betogers op de been te krijgen. Deze demonstratie luidde het begin van de Fluwelen Revolutie in.

Lech Walesa: zijn buitengewone stem van wijsheid zal worden gemist

De Tsjechische regering komt morgen bijeen om een periode van rouw af te kondigen. Vaclav Klaus, de politieke aartsrivaal van Havel die hem in 2003 opvolgde als president, maakte bekend dat er een condoleanceregister wordt geopend in de Praagse burcht. Klaus noemde Havel ‘het symbool van een nieuw tijdperk voor de Tsjechische staat’.

Minister van Buitenlandse Zaken Karel Schwarzenberg zei dat Havel ‘de waardigheid van de Tsjechische natie terugbracht’. Lech Walesa, de leider van het vrije vakverbond Solidariteit en voormalig president van Polen, noemde Havel ‘een groot strijder voor democratie en de vrijheid van naties’. “Zijn buitengewone stem van wijsheid zal in heel Europa worden gemist”, aldus Walesa.

‘Zijn strijd zal nooit wordne vergeten’

Barack Obama in reactie op het overlijden van Havel:

“Zijn vreedzame verzet deed een rijk op zijn grondvesten schudden, liet de leegheid van een repressieve ideologie zien en bewees dat moreel leiderschap machtiger is dan elk wapen. Hij belichaamde de aspiraties van een half continent dat was afgesloten door het IJzeren Gordijn en hij heeft de getijden van de geschiedenis ontketend die leidden tot een verenigd en democratisch Europa.”

Ook de Duitse bondskanselier Angela Merkel prees de strijd van Havel voor vrijheid en democratie. Ze zei dat zijn strijd niet zal worden vergeten. Zo ook de Britse premier David Cameron:

“Niemand van mijn generatie zal ooit de indrukwekkende beelden van het Wenceslas-plein van twee decennia geleden vergeten. Havel leidde het Tsjechische volk weg van tirannie en hij heeft geholpen vrijheid en democratie naar het continent te brengen. Europa heeft een onmetelijke schuld uitstaan bij Vaclav Havel. Vandaag is zijn stem stilgevallen, maar het voorbeeld dat hij gaf en de zaak waar hij zijn hele leven voor streed leven voort.”

‘Europa verliest een van zijn wijze mannen’

José Manuel Barroso, president van de Europese Commissie, zei dat Havel een ‘echte Europeaan’ was.

“Hij was bovendien een bron van inspiratie voor eenieder die over de hele wereld vecht voor vrijheid en democratie. De man is overleden, maar zijn erfenis van gedichten, toneelstukken en bovenal zijn ideeën en het voorbeeld dat hij was blijven voor de toekomstige generaties levend.”

“Met de dood van Vaclav Havel verliest de Tsjechische republiek een van haar grootste patriotten, Frankrijk verliest een vriend en Europa verliest een van zijn wijze mannen.” - Nicolas Sarkozy.

    • Jules Seegers