Zo vilein, bijna charmant

V iktor Kortchnoi was eregast bij het London Classic toernooi, wat betekende dat hij een paar simultaans gaf en af en toe aanschoof bij de commentatoren die de partijen van de dag bespraken. Het is Viktors taak in het leven om de jonge generatie te tuchtigen, en vorige week zaterdag was er een kolfje naar zijn hand toen Nigel Short tegen Luke McShane het Koningsgambiet speelde.

Het Koningsgambiet is een schitterende en rijke opening waarvoor helaas in sterke mate het woord van Siegbert Tarrasch opgaat: een gambietspeler is iemand die een paar partijen opoffert om als compensatie de reputatie van een romanticus te verwerven.

Zuchtend en blazend zei Kortchnoi dat het London Classic een zwaar toernooi was waarin bijna iedereen op een professionele manier speelde. ,,But what about Nigel Short?'' De ogen van de presentator, grootmeester Daniel King begonnen te glimmen. Vertel eens Viktor, hoe is het met Nigel Short?

Viktor vertelde dat hij zelf het Koningsgambiet altijd als een grap had beschouwd, een grap die je niet in een serieuze wedstrijd moest maken, en als je het toch deed, dan moest je er in ieder geval evenveel van weten als de meesters van de negentiende eeuw. Hij bedoelde dat Short minder wist.

Hoewel het Koningsgambiet volgens Kortchnoi een grap is, heeft hij er omstreeks 1970 toch een boek over geschreven, samen met zijn vroegere Russische trainer Vladimir Zak. Hij liet in Londen een paar varianten zien die hij toen analyseerde en bij bijna iedere zet die hij uitvoerde liet hij merken dat hij het idee had dat Short van al die dingen geen benul had. ,,Hij doet maar wat, als een beginner,'' grijnsjammerde Kortchnoi theatraal en zeer ten onrechte.

Hij is zo vilein dat hij bijna charmant is, schreef een bezoeker van de website waar de video met Kortchnoi's tuchtiging te zien was. Bijna charmant? Ik vond de joyeus lachende tachtigjarige izegrim meer dan charmant.

Heb je zelf wel eens het Koningsgambiet gespeeld? vroeg Daniel King. Een paar keer, per ongeluk, lachte Viktor. En denk je het nog eens te doen? ,,Als ze een nul van mijn leeftijd afhalen, dan misschien wel.'' Diep in het hart van een ervaren schaker is weer eens spelen als een beginner de geheime wens.

In de laatste ronde van het Londense toernooi liet Hikaru Nakamura zich door Short inspireren om ook zelf het Koningsgambiet te spelen, tegen Michael Adams. Net als Short kwam hij snel verloren te staan, maar hij won die partij toch en eindigde daardoor op de tweede plaats, achter Vladimir Kramnik, maar net boven Magnus Carlsen.

Nigel Short-Luke McShane, London Classic 2010

1. e4 e5 2. f4 exf4 3. Pf3 h6 4. d4 g5 5. Pc3 d6 Kortchnoi liet hier een mooie variant zien: 5...g4 6. Pe5 Dh4+ 7. g3 fxg3 8. Dxg4 met de bedoeling 8...g2+ 9. Dxh4 gxh1D 10. Dh5 met geweldige aanval voor de geofferde toren. Hij noemde de naam van Maroczy en doelde op Pillsbury - Maroczy, Wenen 1903, maar daar was het toch een beetje anders gegaan, namelijk zonder h7-h6 en d2-d4. 6. g3 fxg3 7. hxg3 Lg7 8. Le3 Pf6 9. Dd3 Pg4 10. 0-0-0 c6 11. Te1 Short had graag het stukoffer 11. e5 dxe5 12. Lxg5 hxg5 13. Txh8 Lxh8 14. Dh7 gebracht, maar zag terecht van 11. e5 af wegens 11...Lf5. 11...Pd7 12. e5 En ook hier is dit te agressief. Na het kalme 12. Lh3 zou wit goede compensatie voor de geofferde pion hebben. 12...dxe5 13. Lh3 Wat op de vorige zet goed was, is het nu niet meer. Het simpele 13. dxe5 gaf nog steeds redelijk spel. 13...Pxe3 14. Txe3 0-0 15. Pe4

Nu was 15...exd4 heel goed voor zwart, maar die zou wel een rekenwonder moeten zijn om dat te spelen. Er zou bijvoorbeeld kunnen volgen 16. Pfxg5 dxe3 17. Lxd7 (dreigt 18. Pf6+ en mat) f5 18. Dc4+ Kh8 19. De6 Dxd7 20. Dg6 en wit zou mat geven, ware het niet dat zwart de winnende riposte 20...Lxb2+ heeft. ,,Als je zo had gespeeld, had ik je ervan beschuldigd dat je naar de wc was geweest,'' zei Short. Met een zakcomputer, bedoelde hij. 15...Pf6 Veilig en ook niet slecht. 16. Lxc8 Het mooie is er af voor wit. Hij had nog het best bescheiden 16. Pxf6+ Dxf6 17. dxe5 kunnen proberen, of desnoods woest 16. Pexg5 hxg5 17. Txe5, maar zwarts voordeel zou duidelijk zijn. 16...exd4 17. Lxb7 dxe3 18. Lxa8 Pxe4 Ook simpel 18...Dxd3 zou goed zijn voor zwart. In het vervolg mist Short hier en daar een iets betere verdedigingskans, maar hij had weinig tijd en zijn stelling was waarschijnlijk in ieder geval verloren. 19. Dxe4 Db6 20. Pe5 Txa8 21. Dxc6 Dxc6 22. Pxc6 Te8 23. c3 Te6 24. Pxa7 De laatste kleine remisekans was 24. Pd4. 24...Le5 25. Pb5 e2 26. Kd2 Lxg3 27. Te1 Lxe1+ 28. Kxe1 h5 29. Pd4 Ta6 30. a3 h4 31. Kxe2 g4 32. c4 h3 33. Kf2 h2 34. Kg2 Th6 35. Kh1 g3 36. Pf5 g2+ Wit gaf op.