Synthetisch galzuur remt de vorming van atherosclerose

Te veel eten en te weinig beweging kunnen leiden tot het metabool syndroom: de gevaarlijke combinatie van overgewicht, hoge bloeddruk, diabetes type 2 en atherosclerose. Twee jaar geleden toonden onderzoekers van de Ecole Polytechnique Fédérale in Lausanne aan dat het synthetische galzuur INT-777 het ontstaan van diabetes type 2 tegen gaat. Nu meldt dezelfde groep dat deze stof ook de vorming van atherosclerotische plaques remt en zo de kans op een hartinfarct terugdringt. Althans bij muizen. Nog op te zetten klinische trials moeten uitwijzen of INT-777 hetzelfde effect bij mensen heeft. Dan zou het een belangrijk middel kunnen worden in de strijd tegen deze nog steeds om zich heen grijpende welvaartsziekten (Cell Metabolism, 6 december).

Galzuren zijn belangrijke componenten van de in de lever geproduceerde gal. Ze worden via de galblaas aan de dunne darm afgegeven, waar ze onmisbaar zijn voor de opname van vetten. Ze blijken echter nog meer te doen, ontdekten de onderzoekers in 2009. In de darm activeren ze ook een receptor genaamd TGR5. Als gevolg daarvan voeren de darmcellen de productie van een hormoon op dat tijdens een maaltijd de afgifte van insuline bevordert. Bij gebruik van het synthetische galzuur INT-777 is dit effect het sterkst. Muizen die INT-777 als supplement bij een vetrijk dieet kregen, kregen geen diabetes. Ze werden ook minder dik omdat ze meer vet verbrandden.

De TGR5-receptor komt echter ook voor op macrofagen. Deze afweercellen spelen een belangrijke rol bij de ontstekingsprocessen die optreden bij diabetes type 2 en de vorming van atherosclerotische plaques. In hoeverre INT-777 via de receptor op de macrofagen deze processen beïnvloedt, is bij het diabetesonderzoek niet onderzocht maar nu wel bij het ontstaan van atherosclerose. In de plaques nemen macrofagen het in de vaatwand afgezette cholesterol op en veroorzaken milde, maar chronische ontstekingen die bijdragen aan de verdikking van de vaatwanden en de vernauwing van de vaten.

Wat bleek: bij muizen met een mutatie waardoor ze makkelijk atherosclerose ontwikkelen, nam het aantal plaques significant af na toediening van dit zuur in het vetrijke voer. De rol van de TGR5-receptor werd aangetoond bij muizen waarin deze receptor in de macrofagen ontbrak. Het effect van INT-777 op de plaquevorming bleef dan uit.

Dit alles maakt dat INT-777 volgens de onderzoekers een veelbelovend middel is voor de behandeling van het metabole syndroom. Klinische trials om zijn werkzaamheid bij mensen te onderzoeken zijn in voorbereiding. Huup Dassen

    • Huup Dassen