Smog uit Durban

Het was op de laatste dag van VN-Klimaatconferentie in Durban dat de lucht boven Peking zo zwaar vervuild was dat een ommetje op de fiets niet anders beschouwd kon worden dan als een poging tot zelfmoord op termijn. „Zelden zoveel gelezen over zo’n onnuttige bijeenkomst”, fakkelde een Chinese blogger op Sina.weibo de nieuwe ronde in de internationale klimaatonderhandelingen af. Hij of zij had lang niet de 140 toegestane karakters nodig voor deze verzuchting.

De kwaliteit van de lucht in de hoofdstad varieert al maanden van ‘ongezond’ tot ‘zeer riskant’. In Peking en Shanghai is het aantal gevallen van longkanker sinds het jaar 2000 met respectievelijk 65 en 70 procent gestegen, door de uitstoot van fijnstof door de miljoenen auto’s die er zijn bijgekomen.

Commerciële media in China deden het milieucircus in Zuid-Afrika af in de faits-divers-rubrieken of volstonden met een foto van toponderhandelaar Xie Zhenhua zonder stropdas. Maar wie, zoals menigeen deed, het informele tenue de ville van de hoge partijfunctionaris interpreteerde als teken van Chinese desinteresse maakte een vergissing.

‘Durban 2011’ gaat de geschiedenis als ‘game changer’. Het kan aan de overstelpende aandacht voor de euro of ander economisch ongemak liggen, maar nieuwsjunkies in China ontdekten pas in de loop van de week dat het Middenrijk in Durban een draai heeft gemaakt.

De grootste uitstoter van broeikasgassen ter wereld blijkt zijn verzet tegen wettelijke, verdragsmatige limieten te hebben opgegeven. Ook China is bereid te onderhandelen over een internationale overeenkomst waarin de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen aan banden worden gelegd. Volgens Greenpeace China is dat „een zeer bemoedigende wending”.

Wannéér China zich zal vastleggen op concrete afspraken – in 2020 of vanaf 2020 – is blijven hangen in de Durbanse onderhandelingsmist. Maar feit is dat er sprake is van nieuwe Chinese flexibiliteit.

Misschien is China bijgedraaid omdat zijn industrie zich beter weet aan te passen dan verwacht. De ontwikkeling van schonere energie en een minder vervuilend gebruik van kolen gaan sneller dan verwacht. Na een korte pauze wegens Fukushima is het ambitieuze programma voor de bouw van nog eens dertig kerncentrales hervat.

China ‘vergroent’ ook op papier, in het vijfjarenplan 2011-2015. Groen is in.

Maar het doorslaggevende argument is misschien wel de luchtvervuiling in Peking. Zelfs de trouwste partijganger gelooft niet meer dat het reuze meevalt met de ‘mist’. In de kantoren en villa’s van de leden van het politburo moesten speciale luchtzuiveraars geplaatst worden om de longen van de partijtop te sparen. Dat moet op het hoogste niveau tot nieuwe inzichten hebben geleid. Helaas blijft fietsen nog jaren zeer riskant voor de gezondheid.

Oscar Garschagen