Rode borst als uithangbord

Mannelijke roodborstjes (Erithacus rubecula) tonen hun leeftijd, en daarmee hun ervaring, met hun rode borst. Hoe groter de rode plek, hoe ouder ze zijn. Ook wordt de grijze rand die de rode borst omlijst, met de leeftijd breder. Het grotere contrast dat zo ontstaat tussen de borst en de rest van het verenkleed, accentueert de rode borst. Spaanse en Britse biologen schrijven dat deze week in het tijdschrift Ibis.

Van verschillende vogelsoorten is bekend dat de kleuren en patronen van het verenkleed een rol spelen bij de partnerkeuze. Pauwenveren zijn wellicht het bekendste voorbeeld, maar ook soorten zoals de pimpelmees zenden signalen uit met hun pluimage. Pimpelmannetjes met fellere blauwe kapjes zijn bijvoorbeeld gezonder en brengen meer nakomelingen voort. Pimpelvrouwtjes kiezen daarom bij voorkeur een fel gemutste partner. Bij roodborstjes was het opvallende verenkleed nooit eerder in die context onderzocht. Wel merkte de Britse bioloog David Lack al in 1943 op dat de rode borst een signaal afgeeft bij de strijd om een territorium. Sterker nog: alleen al een rode vlek op een vormeloos object is voldoende om een roodborst boos te maken, ontdekte Lack.

De Spaanse en Britse biologen onderzochten als eersten de variatie in de roodborst-borst. Ze maten de omvang van de rode vlek en van de omringende grijze rand bij mannetjes en vrouwtjes van verschillende leeftijden. Bij zowel mannetjes als vrouwtjes begint de rode borst relatief klein en wordt hij groter in het tweede jaar. Daarna wordt hij bij vrouwtjes weer kleiner, maar bij mannetjes juist groter. Het verschil is uiteindelijk ongeveer één vierkante centimeter. Bij mannetjes wordt daarnaast de grijze rand in de loop der jaren breder.

De borst geeft dus in elk geval informatie over geslacht en leeftijd, concluderen de onderzoekers. Een ouder mannetje kan voor vrouwtjes aantrekkelijker zijn als partner, omdat hij heeft laten zien dat hij goed is in overleven. Of dat werkelijk zo is, willen ze nu verder onderzoeken.

Nienke Beintema

    • Nienke Beintema