Niet te veel tierelantijnen

Met pijn in haar buik en hart ruilt CDA’er Liesbeth Spies haar werk als gedeputeerde in voor een ministerschap. „Ze kan trefzeker en snel mensen peilen, dat is een gave”, zegt partijgenoot Schinkelshoek.

Den Haag : 16 december 2011 Wachten op de ondertekening en de overdracht van de oud-minister Donner van BZK naar de nieuwe Liesbeth Spies. foto © Roel Rozenburg

Pas nadat Liesbeth Spies (45) gisterochtend bij koningin Beatrix was langs geweest voor haar beëdiging als minister, stuurde ze haar collega’s van Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland een sms’je. Het is officieel, ze vertrekt.

Waarom lichtte ze haar collega’s pas zo laat in? Liesbeth Spies weet hoe politiek werkt, vertelt collega-gedeputeerde Rik Janssen (SP). „In de politiek kan alles gebeuren. Een besluit is pas definitief als het definitief is.” Tot en met afgelopen donderdagavond heeft Liesbeth Spies dus „gewoon haar werk als gedeputeerde” gedaan, zegt hij. „Met volle aandacht en inzet, en dat kenmerkt haar.”

Liesbeth Spies (CDA) was niet zo bekend bij het grote publiek. Dat verandert vanaf nu. Al weken gingen de geruchten, maar sinds gisteren is haar benoeming officieel. Rond het middaguur werd ze formeel minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Daarmee volgt ze haar partijgenoot Piet Hein Donner op, die naar de Raad van State vertrekt.

Gedeputeerde van Zuid-Holland was Spies pas kort – daarvoor zat ze acht jaar in de Tweede Kamer en was ze interim-voorzitter van het CDA. In april van dit jaar trad ze aan, na de verkiezingen voor de Provinciale Staten.

„Wie me een beetje kent, weet dat ik pijn in mijn buik en hart heb van wat ik achterlaat”, zei ze daar gisteren over. Niet voor niets heeft vicepremier Maxime Verhagen haar „met een heel scala aan argumenten” moeten overtuigen om ja te zeggen tegen het ministerschap, in een paar „indringende” gesprekken. „Maar uiteindelijk heb ik ja gezegd, met volle overtuiging.”

Hoe onbekend Liesbeth Spies is? Een kleine illustratie is een filmpje met een interview op YouTube. Het is na een jaar slechts negenennegentig keer bekeken. In het interview vertelt ze dat ze haar bed ’s ochtends niet opmaakt, maar alleen de deken terugslaat. Dan is haar bed lekker fris, als ze er ’s avonds weer instapt. Ze zegt ook dat ze geen verwarming aan heeft ’s nachts. En de inrichting van haar slaapkamer? „Niet al te veel tierelantijnen. Strak en sober.”

Net als Spies zelf. In haar Kamerjaren was haar optreden meestal onopvallend. Daardoor was ze weinig bekend bij het publiek – ook al was ze als vicefractievoorzitter de belangrijkste CDA-vrouw in de Kamer. Ze deed onder meer wonen, milieu en binnenlands bestuur.

Mensen die Spies goed kennen, zien in haar werk op de achtergrond juist haar kracht. „Ik kan me niet voorstellen dat je iemand kunt vinden die iets vervelends over Liesbeth kan vertellen”, zegt CDA-veteraan Jan Schinkelshoek. Hij zat met Spies in de Kamer, zag hoe ze „via de binnenlijn” dingen voor elkaar wist te krijgen. „Dat deed ze heel stilletjes, door het evenwicht te zoeken.”

Spies denkt praktisch en in oplossingen, vertelt Schinkelshoek. Ze zoekt altijd naar een mogelijk compromis. Daarbij heeft ze een scherp gevoel voor de verhoudingen tussen mensen. „Ze kan trefzeker en snel mensen peilen, dat is een gave. Zo iemand kan het CDA zeer goed gebruiken, zeker bij dit kabinet.”

Van begin af aan is Liesbeth Spies voorstander geweest van de politieke samenwerking met de PVV – anders had ze deze baan niet gekregen én waarschijnlijk ook niet gewild. Ze werd er verdrietig van, vertelde ze dit voorjaar in de aanloop naar de verkiezingen voor de Provinciale Staten, dat oude CDA-prominenten er vanwege die samenwerking toe opriepen op een andere partij te stemmen.

Maar dat Spies vóór dit kabinet is, wil niet zeggen dat ze de risico’s niet ziet van samenwerking met de PVV. Of dat ze de problemen binnen het CDA niet wil erkennen. „We moeten méér stelling nemen. Minder flets zijn. Minder compromissen bij elkaar polderen, méér lef in onze standpunten hebben.”

In november 2010 werd ze waarnemend voorzitter van het CDA, toen Henk Bleker staatssecretaris van Landbouw werd. Als interim-voorzitter deed ze precies wat van haar verwacht werd: ze nam onder dankzegging rapporten aan over waar het allemaal fout was gegaan, veranderde in afwachting van een nieuw gekozen voorzitter maar weinig en benadrukte dat het allemaal beter kon na die historische verkiezingsnederlaag van 2010. „We hebben het dal goed genoeg verkend, kennen ieder steentje daar, want we hebben er ons wel aan gestoten en we moeten nu de berg weer op.”

Dat zei ze in deze krant, en ze sprak ook over „het warme bad” dat het CDA soms was geweest, waardoor men te loom was geworden. Maar het zou allemaal beter worden. „Geef ons een jaar.”

Dat gesprek was dertien maanden geleden, maar de partij staat er – in peilingen, maar ook wat interne verdeeldheid betreft – nauwelijks florissanter voor. Of zij met deze stap naar het kabinet die zo gezochte CDA-leider is? Die leider ‘die vanzelf zal opstaan’, zoals de partij standaard aankondigt? Spies wilde het gisteren niet zeggen. Het enige wat zij op dit moment wel is, zei ze glimlachend, is „de nieuwe minister van Binnenlandse Zaken”.

    • Freek Staps
    • Annemarie Kas