Mercurius kent drie 'dagen' per twee 'jaar'

Mercurius draaide ooit in dezelfde tijd om zijn as als rond de zon. Hij hield daardoor steeds hetzelfde halfrond naar de zon gekeerd, net zoals de maan dat nu bij de aarde doet. Vanuit die toestand verklaren astronomen de oorzaak van de huidige, unieke rotatie van Mercurius. Drie rotaties van deze planeet (samen in 176 dagen) duren nu precies even lang als twee omlopen rond de zon (Nature Geoscience, online 11 december).

Mercurius is de enige planeet waarvan de wenteling om zijn eigen as is gekoppeld aan de beweging in de baan rond de zon. Aanvankelijk werd gedacht dat de planeet ooit veel sneller om zijn as draaide en daarna door getijdenwrijving van de zon geleidelijk was afgeremd tot zijn huidige, gebonden rotatie. De getijdewrijving ontstaat door vervorming van de meer plastische delen van een planeet, door de zwaartekracht van een nabuur.

Maar volgens nieuwe computersimulaties van Mark Wieczorek en collega’s heeft Mercurius waarschijnlijk eerst in een tegengestelde richting om zijn as gedraaid.

Deze aswenteling ging in eerste instantie, aldus de simulaties, over in een rotatie waarbij aswenteling en omloop rond de zon even lang duurden. Vervolgens zou deze koppeling door inslagen van zware objecten weer zijn verbroken. En pas daarna zou – door de getijdenwrijving en baanveranderingen – de huidige 3/2-koppeling tussen aswenteling en omloop zijn ontstaan.

De onderzoekers laten zien dat op Mercurius grote inslagkraters niet gelijkmatig zijn verdeeld. Op één helft van de planeet is hun aantal veel kleiner en ook rond de evenaar zijn er minder. Deze verdeling is goed te rijmen met de theorie dat Mercurius lange tijd steeds eenzelfde halfrond naar de zon heeft gekeerd. George Beekman

    • George Beekman