Hoe de PVV een raadsheer uit de Hoge Raad weerde

Deze week is strafrechtexpert en advocaat-generaal Diederik Aben wat mij betreft de hoogste eer te beurt gevallen die in juridisch én politiek Nederland voorhanden is. Hij is niet benoemd in de Hoge Raad der Nederlanden. En wel omdat de PVV dat verhinderde en de vaste Kamercommissie voor Veiligheid en Justitie daarin mee ging. De Hoge

Deze week is strafrechtexpert en advocaat-generaal Diederik Aben wat mij betreft de hoogste eer te beurt gevallen die in juridisch én politiek Nederland voorhanden is. Hij is niet benoemd in de Hoge Raad der Nederlanden. En wel omdat de PVV dat verhinderde en de vaste Kamercommissie voor Veiligheid en Justitie daarin mee ging. De Hoge Raad liet hem deze maand op de voordracht braaf naar de laatste plaats zakken.Het hoogste rechtscollege en de Kamer zwichtten aldus voor het PVV-dreigement de rel rondom de benoeming van hoogleraar Ybo Buruma van dit najaar nog eens dunnetjes over te doen. Diens ernstige tekortkoming was betrokkenheid bij de PvdA, waar de PVV uiteraard niet mee uit de voeten kon. De Kamer negeerde dat en benoemde hem toch. Diederik Aben is door de PVV op de zwarte lijst gezet omdat hij de verkeerde mening had over de wrakingskamer in het proces Wilders. Aben vond destijds de beslissing om de rechters te vervangen namelijk onnodig, slecht gemotiveerd en strijdig met de jurisprudentie. Deze ‘persoonlijke notitie’ lekte uit en zorgde voor rumoer, waarna het parket het uitlekken ‘betreurde’.

Dit alles deed hem deze maand in de Kamer de das om. Geert Wilders vond Aben destijds een „blijkbaar bevooroordeelde advocaat-generaal die in zijn vrije tijd zijn gewraakte vriendjes meent te moeten verdedigen”. Zoals bekend is Wilders geen vriend van onafhankelijke rechtspraak. Zijn maatstaf was toen, en nu, eenvoudig. Wie voor mij is, deugt. Wie niet, die niet.

Het Kamerlid Lilian Helder (PVV) noemde Aben in het vertrouwelijk overleg van de Kamercommissie daarom onacceptabel als lid van de Hoge Raad, expliciet vanwege deze notitie. Als Aben bij de topdrie van kandidaten zou worden gehandhaafd, zou de PVV luid tegen zijn benoeming protesteren. Aangezien dat de tweede keer zou zijn dat er politieke ophef over een nieuwe raadsheer ontstaat, lijdt het gezag van de Hoge Raad weer schade.

Voor die redenering zwichtte de meerderheid van de vaste Kamercommissie. Misschien is het nog te vroeg voor deze benoeming, mompelden de andere partijen vroom. Liever niet weer zo’n circus met schriftelijke stemmingen, die bijvoorbeeld nodig waren om Buruma in de Hoge Raad te krijgen. En dus kozen Kamer en Hoge Raad eieren voor hun geld en wijzigden de voordracht. Haastig wegscharrelen voor de PVV dus. Niemand die het ziet want het is allemaal vertrouwelijk.

Had het hoogste rechtscollege hier een keuze? Was dit opzichtig verlies van ruggengraat of gewoon tactisch handelen? Als het deze keer niet lukt Aben erdoor te krijgen, dan misschien een volgende keer, zo kan president Geert Corstens hebben gedacht. Dan is deze tegenslag tijdelijk, zowel voor persoon als instituut. Een mens loopt in het leven weleens vaker een postje mis, nietwaar? En wie wint er bij een confrontatie met een Kamer die kennelijk breed bezwaren heeft? Overstag gaan was hier dus wijsheid.

Maar een feit is ook dat de Kamercommissie louter politieke bezwaren van een fractie tegen een ervaren magistraat heeft gehonoreerd. En wel omdat een fractievoorzitter in een strafproces met deze magistraat te maken kreeg, al was het maar zijdelings. Alle rechters zijn gewaarschuwd: pas op met Wilders of je carrière lijdt eronder. Feitelijk heeft het Kamerlid Helder de Kamer én de Hoge Raad naar haar hand weten te zetten. Dat opent perspectieven! Bij de PVV is eenieder die kritiek heeft op de partij of de leider persona non grata. Als het lukt om een nieuwe raadsheer met de verkeerde mening over Wilders uit de Hoge Raad te weren, is er meer mogelijk. Hindermacht is ook macht en er zijn héél veel benoemde functies waarin de Kamer een rol speelt. De PVV-lijstjes met ongewenste personen hebben een gouden toekomst. Zeker als instituten en partijen daar kennelijk makkelijk de ruimte voor bieden.

En zo werden er afgelopen dinsdag om vijf over vier bij wijze van hamerstuk in de Tweede Kamer drie nieuwe raadsheren benoemd: Theo Groeneveld, Jules Wortel en Dineke de Groot. Iedereen tevreden. Theo Groeneveld is bekend als fiscalist – hij zat een poosje in het bestuur van de Raad voor de Rechtspraak. Wortel is een voormalige Amsterdamse officier bekend als fraudebestrijder. De Groot is rechter, tevens bijzonder hoogleraar rechtspraak en conflictoplossing die onlangs een knap proefschrift schreef.

Zal Aben ooit tot raadsheer in de Hoge Raad worden benoemd? Als deze kwestie buiten deze kolommen een beetje vaart krijgt, wordt de herrie groter en slinken zijn kansen. Tenzij een Kamermeerderheid zijn ruggengraat terugvindt en de rechtspraak tegen politiek opportunisme en revanchisme beschermt. Zoals het ook hoort. Toch?

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.