U kunt straks weer zonder professoren

Premier Mario Monti ontpopt zich als de anti-Berlusconi. Ja, die harde ingrepen moeten echt. Nee, hij heeft zelf geen politieke ambities. En vallen, dat wenst niemand hem toe.

Allebei komen ze uit Milaan, maar de Italiaanse premier Mario Monti is in alles het tegenbeeld van zijn voorganger Silvio Berlusconi. Waar Berlusconi de volkse, opportunistische, rommelende en commerciële Milanees belichaamt, is Monti de representant van het oude Habsburgse Milaan: droog, gericht op resultaat, intellectueel, Europees gericht. De gereserveerdheid van ,,de professor’’ is spreekwoordelijk. Ooit antwoordde Monti op de vraag hoe zijn hond heette: ,,no comment’’.

‘SuperMario’ Monti, die zonder verkiezingen premier werd, levert deze dagen strijd in het Italiaanse parlement. Hij wil dat zijn hervormingsplan van inmiddels bijna 34 miljard euro nog voor de Kerst ongeschonden aangenomen wordt. Hij werkt onverstoorbaar tot in de kleine uurtjes door. En hij wekt vertrouwen. 58 procent van de Italianen heeft volgens een peiling in la Repubblica vertrouwen in hem als premier.

Zelfs zijn harde ingrepen in de pensioenen, zijn verhoging van de belastingen, lijken zijn populariteit niet te schaden. Hij zei hierover op tv: „Ik heb dus niet hard genoeg gesneden.”

Er is wel verzet, maar dat is eigenlijk ritueel. De vakbonden protesteren, maar tot nu toe niet uit volle overtuiging – wellicht omdat hun leden zich realiseren dat er geen alternatief is voor Monti’s plannen.

Oppositiepartij Lega Nord stelt dat de premier „een agent is van de Europese bureaucratie”. „De euro valt uit elkaar, Italië valt uit elkaar en wij zullen een Noord-Italiaanse staat Padanië stichten’’, zei de populistische Lega-leider Umberto Bossi, die alleen met verzet tegen Monti zijn partij bijeen kan houden.

Tijdens de behandeling in de Senaat van het Europese begrotingspact werd Monti voortdurend onderbroken door geschreeuw vanuit de banken van de Lega. De premier liet een lange stilte vallen. En vervolgde met de woorden: „Als het u interesseert ga ik verder, excuses voor het feit dat ik waarde verleen aan het parlement”.

Monti slalomt niet eens om zijn tegenstanders heen. Hij gaat recht op ze af – gesteund door de EU, door een meerderheid van de Italianen en door de internationale markten. En als de tegenstander niet wijkt, springt Monti gewoon over hem heen. Af en toe accepteert hij wijzigingen in zijn voorstellen. Maar hij beklemtoont dat de marges klein zijn, snelheid geboden is en dat „het totale bedrag aan bezuinigingen niet kan worden ingeperkt”.

Als partijen te openlijk bezig zijn met hun eigen profilering, kastijdt hij de politici. „Ik had twee weken om dit hervormingspakket te realiseren, u jaren. Waarom hebt u het niet gedaan? Omdat dit politieke systeem met twee conflicterende polen was verlamd. U had mij niet geroepen als dit niet zo zou zijn. Ik hoop dat u spoedig weer zonder professoren kunt”, zei hij deze week in de Kamercommissie Financiën.

Op het verwijt dat hij een niet democratisch gekozen technocraat is, antwoordde hij: „U doet alsof ik een regering van technocraten heb gewild. Maar ik heb het nooit gewild. Anderen wilden het. Ik heb me nooit gekandideerd voor deze positie.” De boodschap van de technocraat aan de politiek is: mondje dicht, anders doen jullie het zelf maar weer. En daar zijn jullie niet toe in staat.

De premier weet zich gesteund door de grootste linkse kracht, de Democratische Partij (PD), van Pierluigi Bersani. Bersani ageert voor de bühne zo nu en dan tegen Monti, om zich te profileren ten opzichte van de radicaal-linkse partijen. Maar Monti laten vallen, zo weet Bersani, zou hem als een boemerang treffen, omdat zijn achterban veel vertrouwen heeft in Monti. Tot nu toe heeft zijn strategie succes. De PD blijft stijgen in de peilingen en zou nu voor liggen op Berlusconi’s partij Volk van de Vrijheid (PDL).

Ook Silvio Berlusconi houdt zich gedeisd. Hij herhaalt keer op keer dat hij uit verantwoordelijkheidszin en in het belang van het land is teruggetreden.

Achter de schermen is il Cavaliere druk doende om zijn partij voor te bereiden op de verkiezingen in 2013. Officieel zou partijvoorzitter Angelino Alfano, protegé van Berlusconi, de nieuwe premierkandidaat zijn.

Maar slechts weinigen geloven dat Berlusconi, zoals hij beweert, Alfano slechts „als een vader” op de achtergrond zal begeleiden. Hij laat zich niet in de kaarten kijken en heeft tijd nodig om de eenheid van zijn partij te redden.

Mario Monti staat aldus sterk. Alle grote Italiaanse politieke krachten weten dat ze zichzelf electoraal in de vingers snijden als ze hem laten vallen. Door af te zien van zijn salaris, met de trein te reizen en te herhalen dat hij geen politieke aspiraties heeft na de verkiezingen van mei 2013, toont Monti de Italianen dat hij niet voor zichzelf in de politiek zit. „Tegen die tijd heb ik er meer dan genoeg van’’, zei hij onlangs.

En dat is een geruststellende gedachte voor de ambitieuze politici die in gedachte al bij de verkiezingen van 2013 zijn.

Bas Mesters

    • Bas Mesters