Twintigersleed: succes en veel geld verdienen

Als je bij de publieke omroep tachtig minuten aandacht aan hetzelfde onderwerp wilt besteden, dan heet het een thema-avond. Die van de VPRO gaan vaak over sociale aspecten van het moderne leven, zoals internetseks of overbelaste ouders.

De BV IK was gisteren gewijd aan een fenomeen dat me tot nu toe ontgaan was: de zogeheten quarterlife crisis. Twintigers van nu hebben zoveel last van faalangst en keuzestress, dat ze soms paniek en, nog erger, lethargie ervaren. En dat terwijl oude en nieuwe media er dag en nacht inpompen dat succes belangrijk is én dat succes uitsluitend afhangt van je eigen beslissingen.

Wie dat gelooft, heeft zich inderdaad helemaal gek laten maken door de opgewekte gezichten op Facebook en de holle motivatiepraatjes van veelal Amerikaanse leeftrainers.

Het denken in generaties die sterk van elkaar zouden verschillen is overigens zelden vruchtbaar. Het is wel een specialisme van marktonderzoekbureau Motivaction, dat niet alleen de publieke omroep voedt met kijkersprofielen, maar ook een boek publiceerde over ‘de bv IK’: twintigers zijn gericht op zichzelf, materialistisch, ondernemend en als de dood om niet te slagen. Bovendien hebben ze een levensgrote behoefte aan oudere rolmodellen.

De anonieme makers van deze thema-uitzending vonden een ideaal specimen, dat als een soort van gids in dit spiegelpaleis dienst doet. De 20-jarige filosofiestudent en freelance medewerker van de VPRO Roos van Ees zegt curieuze dingen: „Als ik een gewone student zou zijn, dan heb ik echt het gevoel dat ik mijn leven aan het vergooien ben.” En: „Ik vind mezelf zo belangrijk dat ik van mezelf een merk wil maken.” En: „Ik geef heel veel om wat anderen van mij vinden en ontleen daar heel veel van mijn identiteit aan.”

Kop op, Roos, dat hebben pubers altijd, en die werken meestal niet op hun twintigste al voor de VPRO. Het miepen en mutsen komt in deze uitzending vooral van de meisjes. Logisch, als een van hen en passant vertelt dat vrouwen niet geacht worden te ambitieus te zijn, want dan heet je een powerbitch en dat is erg. Tegen die tegenstrijdigheid valt niet op te assimileren en netwerken, dus ga je dan vanzelf ten onder aan stress.

De mannelijke jonge ondernemers zijn een stuk meer op hun gemak en verdienen al snel zo veel met een ‘zuurstofbar’ of een tank met aan je blote voeten sabbelende visjes, dat ze dat niet aan hun ouders durven te vertellen. Internetondernemer Danny Mekic (24) heeft zelfs al ontdekt dat geld verdienen niet het belangrijkste is in het leven en hij lijkt dat te menen.

Leerzame televisie dus, maar niet zo erg goed gemaakt. Het zijn nogal eenvormige portretjes geworden van wat zich laat aanzien als karikaturen. Iedereen wordt voor de spiegel gefilmd, als geobsedeerde narcist. Ik ken veel twintigers die zich hier in het geheel niet in zouden herkennen.

    • Hans Beerekamp