Kerk in de beklaagdenbank

Luxuria, onkuisheid, is een van de zeven hoofdzonden volgens de katholieke leer. Helaas moet vandaag worden vastgesteld dat binnen de Rooms-Katholieke Kerk veel geestelijken die met gezag en macht waren bekleed desondanks de boom der ondeugden, kennelijk ongeremd, hebben beklommen. Het eindrapport dat de commissie-Deetman vanochtend openbaar maakte, laat hier geen twijfel over bestaan.

In de periode sinds 1945 hebben zich 10.000 tot 20.000 gevallen van seksueel misbruik van minderjarigen voorgedaan, zo concludeert de commissie. Van „lichte, ernstige of zeer ernstige vormen van grensoverschrijdend seksueel gedrag”. Het lijdt geen twijfel dat het morele gezag van de Rooms-Katholieke Kerk hiermee ernstig is aangetast.

De commissie heeft haar werkzaamheden nu afgerond, maar zoals de voorzitter, de protestantse oud-minister Wim Deetman, vanochtend stelde, er is sprake van een „onvoltooid verleden”. Slachtoffers ondervinden nog altijd hinder van het leed dat hun is aangedaan door geestelijken aan wier zorg zij waren toevertrouwd.

De commissie rekent ook af met suggesties dat de kerkelijke leiding niet geweten zou hebben van de wantoestanden die zich in haar kring voordeden. „Van onwetendheid van bisschoppen en andere kerkelijk bestuurders over de problematiek van seksueel misbruik was geen sprake”, rapporteert zij. Dat roept het „wir haben es nicht gewusst” in herinnering, woorden die kardinaal Simonis, voormalig aartsbisschop, vorig jaar op televisie uitsprak. Ten minste heeft hij toen het verkeerde persoonlijk voornaamwoord gebruikt.

De Nederlandse bisschoppen hebben eigenlijk geen andere keuze dan de aanbevelingen die de commissie heeft gedaan, stuk voor stuk over te nemen. Er is hoop: alleen al door de commissie eerder een onderzoeksopdracht te geven, hadden zij een belangrijke eerste stap gezet. Zij weken daarmee af van de richtlijn van Rome dat gevallen van seksueel misbruik in eigen kring moeten worden onderzocht en opgelost, en dat ze voor de buitenwacht vooral geheim moeten worden gehouden.

De Rooms-Katholieke Kerk zat vandaag met recht in de beklaagdenbank. Maar evenveel aandacht verdient de bevinding van de commissie dat seksueel misbruik van minderjarigen „breed” voorkomt in de Nederlandse samenleving. Het is zeker geen exclusief katholieke misstand. Seksueel misbruik doet zich onevenredig vaak voor in instellingen waar kinderen zijn ondergebracht, maar niet alleen de katholieke.

Dat alleen al maakt dat de schokkende bevindingen van de commissie-Deetman niet alleen tot reactie onder de kerkelijke leiding nopen.

Het rapport is geen eindpunt, maar hoort het startsein te zijn voor een brede maatschappelijke aanpak van een veel te lang miskende problematiek. Binnen én buiten de kerk.