Financiers huiverig voor Borssele-II

NieuwsanalyseDe bouw van een tweede kerncentrale in Borssele wordt uitgesteld. Grote vraag is of de financiële problemen van exploitant Delta leiden tot afstel.

Verlies voor Peter Boerma, topman van het Zeeuwse energiebedrijf Delta. En ook verlies voor minister Maxime Verhagen (Economische Zaken, CDA).

Beide mannen willen zo snel mogelijk starten met de bouw van een tweede kerncentrale in Nederland, bij Borssele. Voor Verhagen is het een speerpunt van zijn energie- en klimaatbeleid. Maar het stokt. Gisteren maakte Delta bekend voorlopig niet te starten met de vergunningsprocedure. Het project loopt in ieder geval een half jaar vertraging op. Maar de vraag is of het project niet helemaal van de baan is.

De oorzaken die achter de aankondiging van Delta liggen zijn divers. De economische crisis speelt een rol, de kernramp in Japan, maar ook de liberalisering van de Europese elektriciteitsmarkt en de recente slechte ervaringen met het type kerncentrale dat Delta wil bouwen.

In ieder geval heeft Delta nu impliciet toegegeven wat velen al wisten. De financiële risico’s rond de bouw van een kerncentrale zijn op het moment te groot. Een kerncentrale kost naar schatting 4,5 miljard euro. Tenminste, als hij op tijd wordt opgeleverd. Op het moment worden in Europa twee kerncentrales gebouwd, in Finland en in Frankrijk. Ze zijn van hetzelfde type dat Delta op het oog heeft, de zogeheten EPR van het Franse Areva. Beide projecten kampen met jarenlange vertraging. Daardoor zijn de bouwkosten tot boven de 6 miljard euro gestegen.

Delta kijkt hierdoor tegen een groot probleem aan: welke bank wil in de huidige crisis zo’n risicovolle investering doen?

Mogelijke oplossing zou zijn dat de beoogde partners van Delta, het Franse EDF en het Duitse RWE, inspringen. Zij hebben hun eigen problemen. Allebei hebben ze zich de afgelopen jaren opgezadeld met hoge schulden. Dat is het gevolg van de overnamerace in Europa, die in gang is gezet met de liberalisering van de elektriciteitsmarkt eind vorige eeuw.

In geval van RWE is de schuldenberg verder vergroot door het besluit dat de Duitse regering vlak na de kernramp in Japan eerder dit jaar nam, om alle kerncentrales vóór 2022 te sluiten. Een strop voor RWE.

Ook Areva, leverancier van de EPR-centrale die Delta wil, meldde eerder deze week grote financiële problemen. Het zal zich de komende jaren alleen op al lopende projecten richten, en geen grote nieuwe avonturen aangaan.

Zowel EDF als RWE hebben eerder al hun twijfels laten doorschemeren over hun steun aan de Nederlandse kerncentrale. In ieder geval willen ze niet bijdragen aan de vergunningsprocedure, die naar schatting 220 miljoen euro kost. Delta had vooraf toegezegd de helft te betalen. Maar door de houding van de partners werd het gedwongen het hele bedrag op te hoesten. Terwijl het zelf in financiële problemen zit door tegenvallers de afgelopen jaren.

Naar verluidt heeft topman Boerma van Delta geprobeerd andere partijen zover te krijgen bij te dragen aan de kosten voor de vergunningsprocedure. Minister Verhagen zou er daarvan één zijn. Maar die heeft van begin af aan laten weten geen staatssteun te verlenen voor de bouw van eennieuwe kerncentrale. Als Boerma inderdaad bij Verhagen heeft aangeklopt, stond die voor de keuze: de kerncentrale steunen die hij zo graag wil, maar daarmee zijn geloofwaardigheid in twijfel trekken. Of standvastig blijven, geen steun verlenen, maar daarmee de realisatie van de kerncentrale op het spel zetten.

Intussen hadden diverse aandeelhouders van Delta al hun twijfels geuit over de gang van zaken, ook de grootste aandeelhouder, provincie Zeeland. Moesten ze toestaan dat het in financiële problemen verkerende Delta 220 miljoen euro in een vergunningsprocedure stopt, terwijl niet eens zeker is of de kerncentrale op termijn ook gebouwd wordt?

Boerma had zijn aandeelhouders op de vergadering van 22 december officieel om het mandaat willen vragen de vergunningsprocedure op te starten. Een bijna onmogelijke propositie, gezien alles wat er is gebeurd. Boerma heeft dat ingezien.