ACTA is beter voor commercie dan voor consument

Er komt een nieuw wapen tegen namaaktasjes, nepmedicijnen en illegaal downloaden: het ACTA-verdrag. Maar niet iedereen heeft daar baat bij.

Goed nieuws voor de producenten van dure merkartikelen, medicijnen en muziek. De Europese ministers van Economische Zaken hebben ingestemd met een handelsverdrag dat namaakgoederen, inbreuk op (medicijn)patenten en online piraterij moet bestrijden. Maar dat is ook slecht nieuws, vrezen critici, voor internetgebruikers en patiënten in ontwikkelingslanden. Het Anti-Counterfeiting Trade Agreement (ACTA) kan verstrekkende gevolgen voor hen hebben.

1Waarom is ACTA zo controversieel?

Door de manier waarop het tot stand is gekomen en omdat consumenten mogelijk zware boetes krijgen voor downloaden en slechtere toegang tot medicijnen. Over het verdrag is sinds 2007 in het geheim onderhandeld door de EU, de VS, Japan en andere industrielanden. ACTA stond deze week op de agenda van een raad van Europese ministers van Economische Zaken, maar werd verschoven. Het Nederlandse parlement lag dwars. D66 eiste woensdag in de Tweede Kamer volledige openheid van minister Verhagen (Economische Zaken, CDA) over ACTA. De motie kreeg geen meerderheid; de PVV steunde Verhagen. Vanmorgen gingen de Europese ministers akkoord; ACTA kan naar het Europees Parlement en de lidstaten voor ratificatie.

2Waarom waren de onderhandelingen geheim?

Dat is gebruikelijk bij internationale onderhandelingen over handelsovereenkomsten, heeft Verhagen de Kamer bij herhaling laten weten. Dat wilden de Amerikanen. Saillant is nu dat de VS het verdrag mogelijk niet gaan ratificeren. Waarom is onbekend. De Nederlandse organisatie Vrijschrift.org, fel tegenstander van ACTA, stelt dat bij de onderhandelingen van de wereldhandelsorganisatie WTO, documenten wel openbaar zijn en maatschappelijke organisaties wel kunnen meepraten.

3Waarom is openheid zo belangrijk?

Volledige openheid is noodzakelijk om een goed oordeel te kunnen geven over dit ingrijpende verdrag, stelt Kees Verhoeven (D66). „Belangrijke onderhandelingsdocumenten die rechters gebruiken om het verdrag te interpreteren en toe te passen, worden geheim gehouden.” Hij vindt het vreemd dat het kabinet denkt dat partijen akkoord gaan zonder alle relevante stukken publiekelijk te hebben besproken. „Zo werkt democratie niet.”

4Wordt nu toch de individuele internetter gepakt? Het downloadverbod was toch van tafel?

Volgens Economische Zaken gaat ACTA over de aanpak van grootschalige inbreuk door commerciële en criminele activiteiten. „En niet om het beperken van de civiele vrijheden of het intimideren van consumenten.” Wat grootschalige inbreuk is blijft onduidelijk. ACTA kent geen ondergrens, aldus de Nederlandse organisatie Vrijschrift.org.

Minister Verhagen benadrukte deze maand opnieuw tegenover de Kamer dat ACTA de Nederlandse wetgever niet dwingt tot een three-strikes-you’re-out-systeem, waarbij internetters bij drie overtredingen niet meer online mogen. Ook komt er volgens hem geen downloadverbod in de wet, ook niet via een achterdeurtje.

ACTA bevat wel „een aantal gemeenschappelijke regels met betrekking tot het internet, maar die zijn nog steeds onder het niveau van de EU-regelgeving”. Wat dat concreet betekent voor consumenten is onduidelijk. „Gevaarlijke, onduidelijke passages”, noemt D66'er Verhoeven ze. Juristen stellen dat de discussie over intellectueel eigendom met ACTA doorslaat ten gunste van commerciële belanghebbenden.

Jan Benjamin

    • Jan Benjamin