276 keer per dag ‘hoe gaat het met je’

Morgen is hij jarig en wordt hij vierentwintig. Vandaag verschijnt hij voor de eerste keer voor de rechtbank – nadat hij ruim anderhalf jaar opgesloten heeft gezeten. Bradley Manning: de soldaat die ervan wordt beschuldigd het filmpje ‘Collateral Murder’ en 260.000 diplomatieke telegrammen aan WikiLeaks te hebben doorgespeeld. Zonder ergens voor veroordeeld te zijn, heeft

Morgen is hij jarig en wordt hij vierentwintig. Vandaag verschijnt hij voor de eerste keer voor de rechtbank – nadat hij ruim anderhalf jaar opgesloten heeft gezeten.

Bradley Manning: de soldaat die ervan wordt beschuldigd het filmpje ‘Collateral Murder’ en 260.000 diplomatieke telegrammen aan WikiLeaks te hebben doorgespeeld. Zonder ergens voor veroordeeld te zijn, heeft hij al achttien maanden in een gevangenis doorgebracht. Elf daarvan in een gevangenis in Virginia onder het zwaarste gevangenisregime mogelijk: alle schaamte, woede en angst lijken te worden afgereageerd op de persoon die ze wél konden grijpen.

Drieëntwintig uur per dag verbleef hij in een isoleercel van 1,8 bij 3,6 meter, waar bewakers hem om de vijf minuten vroegen hoe het met hem ging. Er gingen geruchten van naakt moeten slapen, felle lampen en wakker houden: methodes die zo dicht marteltechnieken benaderen, dat hij uiteindelijk onder internationale druk naar een andere gevangenis werd overgebracht.

Dat zoiets als een isoleercel daadwerkelijk nog gebruikt wordt, en zeker voor zulke lange perioden, is onbegrijpelijk. Ik heb het me geprobeerd voor te stellen, maar dat gaat niet. Drieëntwintig uur per dag in een kleine, smalle ruimte met gladde wanden die je altijd insluiten. Het gevoel te weinig lucht te hebben.

Niemand die met je praat – alleen die vraag: ‘hoe gaat het met je’, tweehonderdzesenzeventig keer per dag, hoegaathetmetje hoegaathetmetje hoegaathetmetje. Niet omdat ze echt willen weten hoe het met je gaat, maar omdat ze moeten controleren of je jezelf al hebt weten op te hangen.

Ik probeer me voor te stellen hoe het is als je maanden achter elkaar niet wordt aangeraakt, behalve misschien bij je schouder gepakt door een bewaker of dat er handboeien bij je worden omgedaan. Een mens kan niet overleven zonder aanrakingen. Liefdeloosheid nekt ons.

Zou Bradley Manning na al die dagen nog gezond zijn? Zou hij nog stabiel zijn, helder, coherent – of kruipen er al dagen honderden kriebelende beestjes door zijn cel, is zijn hersenmassa langzaam zacht en sponzig aan het worden?

Zijn advocaat noemt zijn cliënt „almost gone”. Vandaag zal op deze eerste dag van de hoorzitting blijken hoe ver heen hij is. Uiteindelijk zullen we weten of hij berecht gaat worden door de krijgsraad, of hij levenslang zal krijgen wegens het onthullen van staatsgeheimen, of hij als verrader of als held zal worden beschouwd.

Een jongen die gebroken is – in het land dat zo graag wil ingrijpen als er in het buitenland onmenselijk wordt gehandeld, die wordt berecht voor het melden van een misdrijf – terwijl in de VS overal anti-terroristische ‘if you see something, say something!’-posters hangen. Maar blijkbaar gelden die niet als het een eigen oorlogsmisdaad betreft.