Zwart gat in centrum van de Melkweg zal in 2013 gaswolk opslokken

Het is bijna etenstijd voor het zwarte gat in het hart van ons Melkwegstelsel. Een internationaal team van astronomen heeft een gaswolk ontdekt die met een snelheid van 2350 kilometer per seconde op het hongerige monster af beweegt. In de zomer van 2013 zal de ongeveer drie aardmassa’s zware wolk tot een afstand van ruim 35 miljard kilometer zijn genaderd – een kosmisch kattensprongetje.

De bewegingen van sterren nabij het centrum van onze Melkweg verraden dat zich hier een kolossale massa schuilhoudt. Het staat vrijwel vast dat dit 26.000 lichtjaar verre object, dat officieel Sagittarius A* (Sgr A*) heet, een zwart gat is. Uit de banen die de sterren volgen blijkt dat Sgr A* zeker vier miljoen keer zo zwaar is als onze zon, en dat al deze massa samengepakt zit in een minder dan veertien miljard kilometer groot gebied.

Veel straling produceert Sgr A* doorgaans niet. Voor een zwart gat is dat ook niet zo gek: dat heeft zo’n sterke aantrekkingskracht dat zelfs licht er niet aan kan ontsnappen. Maar materie die naar een zwart gat toe stroomt, zou wél straling produceren. Het feit dat Sgr A* nauwelijks activiteit vertoont, wijst er dus op dat hij maar weinig materie aangevoerd krijgt.

De recent ontdekte gaswolk, die waarschijnlijk uit gas bestaat dat door naburige sterren is uitgestoten, brengt daar verandering in. Bij zijn nadering zal de wolk door de sterke getijdenkrachten aan flarden worden getrokken, en uiteindelijk grotendeels door het zwarte gat worden opgeslokt. Computersimulaties laten zien dat de temperatuur van het nu nog betrekkelijk koele gas daarbij tot miljoenen graden oploopt.

Dat laatste heeft tot gevolg dat de (röntgen)helderheid van Sgr A* vanaf 2013 een flinke stijging kan laten zien. Het precieze helderheidsverloop zal volgens de astronomen die in Nature verslag doen van hun ontdekking inzicht geven in de eetgewoonten van superzware zwarte gaten.

De onfortuinlijke gaswolk is ontdekt bij een al bijna twintig jaar lopend waarnemingsprogramma met telescopen van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht in Chili, dat is opgezet om de bewegingen van sterren rond het Melkwegcentrum te volgen.