Vliegen op frituurvet is absoluut geen oplossing

De luchtvaartsector probeert zich een groen imago aan te meten. Maar groen vliegen bestaat niet. Vlieg daarom zo min mogelijk, betoogt

Geert Ritsema.

Biokerosine lijkt de enige manier om luchtvaart duurzamer te maken, schrijft Steven Derix in een ronkend verhaal over KLM dat ‘duurzaam’ vliegt op frituurvet. Helaas gaat KLM het met frituurvet niet redden (NRC Handelsblad, 5 december). En met de andere beschikbare optie, biokerosine uit landbouwgewassen, blijven vliegtuigen klimaatmonsters. Om nog maar te zwijgen van het voedselprobleem dat biokerosine in ontwikkelingslanden veroorzaakt.

Terwijl de wereld zich schor vergadert over broeikasgasemissies, spiegelt de luchtvaartsector ons het valse beeld voor van klimaatneutrale groei met zogenaamd groene brandstoffen.

Maar die groei is helemaal niet klimaatneutraal, want ook biokerosine veroorzaakt een flinke uitstoot van broeikasgas. Bovendien is voor het produceren van biokerosine uit palmolie of jatropha-olie een enorm oppervlak aan landbouwgrond nodig. Land dat wij niet hebben, dus maken we gebruik van goedkope landbouwgrond in ontwikkelingslanden. Afrikanen en Aziaten leiden dan honger omdat wij duurzaam willen vliegen.

Maar de machtige luchtvaartsector trekt zich daar niets van aan en is gestart met een grootscheeps publiciteitsoffensief. Doel: het gebruik van biokerosine koste wat kost acceptabel maken. Afgelopen zomer gaf KLM-directeur Camiel Eurlings het startschot voor ’s werelds eerste vlucht vanaf Schiphol op biokerosine van afgewerkt frituurvet. Met die lancering suggereerde Eurlings dat de biobrandstoffen voor de luchtvaartindustrie afkomstig zijn van gerecyclede producten.

Karel Knip, wetenschapsredacteur van de NRC, haalde deze suggestie met een simpel rekensommetje direct onderuit. Zijn conclusie: een gemiddelde passagier moet acht jaar lang patat eten voor één retourtje Parijs (NRC Handelsblad, 23 juni). Dat er voor de luchtvaart veel te weinig afgewerkt frituurvet beschikbaar is, bleek ook al uit het feit dat Eurlings het vet voor zijn proefvlucht uit de VS moest halen. We vliegen bij KLM straks dus echt niet op tweedehands frituurolie, maar op voedsel van mensen die dat nodig hebben om te overleven.

De stelling dat biokerosine ‘klimaatneutraal’ of duurzaam kan zijn, valt dan ook op geen enkele manier te verdedigen. Ten eerste is volgens berekeningen van Friends of the Earth Europe (de Europese koepelorganisatie van Milieudefensie) alleen al voor het voldoen aan de behoefte van de Europese luchtvaartindustrie in 2020 een ‘extra België’ aan landbouwgrond nodig.

De klimaatwinst van biokerosine is bovendien nihil als alle klimaateffecten serieus worden meegerekend. Zo worden klimaatschadelijke landbouwmachines, bestrijdingsmiddelen en kunstmest ingezet en moeten de geoogste grondstoffen met niet bepaald klimaatvriendelijke schepen naar Europa worden vervoerd – bijvoorbeeld naar de grootste fabriek voor biokerosine in Europa, van Nesté Oil, op de Maasvlakte bij Rotterdam.

Tot slot pakt de verbranding van biobrandstoffen in hogere luchtlagen voor het klimaat nog slechter uit dan op de grond. Dat komt door de vorming van stikstofoxiden, waterdamp (condensstrepen) en stofdeeltjes. Volgens het IPCC is het broeikaseffect van vliegen boven 10 kilometer hoogte tweeënhalf keer zo groot als de emissie van CO2 alleen.

De enige oplossing voor het desastreuze effect dat vliegen op het klimaat heeft, is dus: minder vliegen.

Dat is niet leuk voor de luchtvaartondernemers en ook niet voor mensen die graag vliegen, maar het is een zegen voor het milieu en voor mensen in ontwikkelingslanden die dubbel het slachtoffer zijn. Ze zijn slachtoffer van de hongersnoden door het klimaatprobleem en omdat wij nu ook nog hun schaarse overgebleven landbouwgrond willen gebruiken om te blijven vliegen.

Het mooie is dat we meteen een begin kunnen maken. Ongeveer veertig procent van het vliegverkeer van en naar Schiphol vindt plaats over een afstand van minder dan 500 kilometer. Vervang dit soort onnodige vliegreizen naar Parijs, Londen of Berlijn door slimmere vormen van transport zoals snelle treinen. Daarmee besparen we de wereld al een hoop ellende.

Geert Ritsema is coördinator internationale campagnes bij Milieudefensie.

    • Geert Ritsema