Recherche richt zich op bendes uit Oost-Europa

De Nationale Recherche bindt de strijd aan met rondtrekkende Litouwse bendes die zich op grote schaal schuldig maken aan woninginbraken, winkeldiefstallen, overvallen van juweliers en diefstallen van en uit auto’s. Een delegatie van de Nederlandse politie spreekt deze week in Vilnius over samenwerking met Litouwse collega’s.

Dat werd gisteren bekend op een seminar van het Centre for Information and Research on Organised Crime in Utrecht. Sinds de uitbreiding van de Europese Unie en de openstelling van de grenzen daalt de georganiseerde misdaad in Midden- en Oost-Europa, terwijl die toeneemt in West-Europa. Na de toetreding van Polen tot de EU in 2004 is het aantal autodiefstallen in dat land tot eenderde gedaald, omdat criminele bendes hun aandacht naar het westen verplaatst hebben.

Onderzoekster Agata Tonder-Nowak van de Poolse politie noemde in Utrecht vier oorzaken voor de verschuiving van de georganiseerde misdaad. „In West-Europa zijn meer luxe goederen te halen, de winsten zijn groter, de pakkans is klein en de straffen zijn laag.”

Litouwse en Poolse bendes zijn in Nederland het meest actief. Het aantal incidenten waarbij Litouwse verdachten betrokken waren, steeg de laatste jaren explosief, van 1.200 in 2010 tot 2.300 dit jaar. Bendes uit Estland en Bulgarije zijn in opkomst. Een onderzoek in opdracht van brancheorganisatie Detailhandel Nederland becijfert de schade voor winkeliers in de Europese Unie door mobiel banditisme op jaarlijks 7,6 miljard euro, waarvan 250 miljoen euro in Nederland.

Bij de uitbreiding van de EU is geen rekening gehouden met de georganiseerde misdaad in de nieuwe lidstaten, zei hoogleraar criminologie Dina Siegel gisteren. Litouwen heeft een van de machtigste maffia’s van Europa. Polen kent twee grote misdaadorganisaties: Pruskhuv en Volomin. „Die landen hebben hun criminaliteit geëxporteerd.”

De meeste bendes blijven maar kort in Nederland. Hun aanpak is om zoveel mogelijk misdrijven plegen in zo kort mogelijke tijd en dan snel teruggaan naar hun land. Maanden later komen ze weer op strooptocht. Dat maakt ze voor de politie moeilijk grijpbaar. Worden bendeleden aangehouden, dan weigeren ze meestal een verklaring af te leggen. Ze hebben vaak valse papieren. Worden ze vrijgelaten in afwachting van een proces, dan ziet de politie ze niet meer terug.

De Belgische criminoloog Stijn van Daele noemde mobiel banditisme gisteren in Utrecht „een Europees probleem dat om een Europese oplossing vraagt”.