Obama minder hard tegen Iran dan Congres

Het Amerikaanse Congres besluit deze week tot hardere sancties tegen Iran dan de regering-Obama wil. In het Congres verhardt zich het verzet tegen het Iraanse atoomprogramma.

Terwijl het Witte Huis nog steeds geen antwoord heeft op de vraag hoe het moet omgaan met de nucleaire ambities van Iran, besluit het Amerikaanse Congres deze week op eigen houtje tot verscherpte sancties. De sancties zijn tegen de wil van de regering van president-Obama, die probeert achter de schermen de scherpe kantjes van het wetsvoorstel af te halen.

De stap van het Congres tekent de, snel toenemende, vijandige stemming in Washington over Iran. Republikeinen en Democraten in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden vinden dat Obama te weinig doet om een einde te maken aan het nucleaire programma van Iran, dat volgens hen bedoeld is om atoomwapens te ontwikkelen. Teheran zegt dat het alleen kernenergie opwekt voor vreedzame doeleinden.

Een rapport van het Internationaal Atoomagentschap bevatte vorige maand hardere aanwijzingen dat Iran aan kernwapens werkt, al is daar geen doorslaggevend bewijs voor. Een nucleair bewapend Iran zou volgens de Verenigde Staten bondgenoot Israël – de enige kernmacht in het Midden-Oosten – kunnen bedreigen.

Tegen de wens van Obama in hebben subcommissies in het Congres begin deze week een wetsvoorstel behandeld dat, onder meer, de Iraanse Centrale Bank moet treffen. Buitenlandse financiële instellingen moet het, op straffe van een handelsverbod in Amerika, verboden worden zaken te doen met deze bank. Voor banken in de Verenigde Staten zelf is al een wet die financieel verkeer met de Iraanse Centrale Bank verbiedt. Deze wet zou bijvoorbeeld Rusland, China en India, belangrijke handelspartners van Iran, treffen.

Achter de schermen probeert de regering-Obama de tekst van deze wet te verzachten, voordat de president de wet ondertekent. Obama gelooft ook in sancties als drukmiddel tegen Iran, als alternatief voor bijvoorbeeld militair ingrijpen, maar kent het subtiele verschil tussen droom en daad.

De Iraanse Centrale Bank is het belangrijkste instituut voor Irans olie-export. Iran is de vijfde olie-exporteur ter wereld, en sancties tegen de Centrale Bank zou de olieprijs mogelijk huizenhoog opstuwen. Dat zou de Amerikaanse economie vermoedelijk harder treffen dan die in Iran, want Iran zal haar olie naar verwachting gewoon tegen een hogere prijs exporteren. Amerikaanse consumenten, zeer gevoelig voor de benzineprijs, zullen dat meteen merken.

Bovendien is het een illusie dat de handel echt stil komt te liggen, laat staan dat het Iran ertoe beweegt het atoomprogramma op te geven, zeggen deskundigen. Kevan Harris, Iran-expert van de Johns Hopkins University, zei deze week dat sancties hooguit leiden tot andere geldstromen, maar de situatie niet fundamenteel veranderen.

Carl Levin, de Democratische senator die co-auteur is van het wetsvoorstel, zei gisteren dat hij niet bereid is water bij de wijn te doen. Obama probeert de tekst zo te veranderen dat de wet buitenlandse banken alleen nog beperkingen oplegt in Amerika.

Levin: „Wij willen dat de wet streng is. Zo hebben we het geschreven, zo moet het blijven.”

In Washington verhardt zich de oppositie tegen het Iraanse regime, zeker sinds Iran en de VS verwikkeld zijn geraakt in verschillende intriges. Iran haalde bijvoorbeeld onlangs een Amerikaans onbemand vliegtuig neer, dat volgens Iraanse autoriteiten spioneerde.

De Amerikaanse regering houdt in het openbaar vol dat „alle opties op tafel liggen” om een einde te maken aan de ambities van Iran, maar deskundigen houden geen rekening met een nieuwe Amerikaanse oorlog in het Midden-Oosten.

In een vooral symbolische maatregel besloot de regering deze week twee hoge Iraanse functionarissen, de stafchef van het leger en het plaatsvervangend hoofd van de Revolutionaire Garde, op een zwarte lijst te plaatsen. De twee kunnen niet langer naar de VS reizen, als ze dat al zouden willen, en hun eventuele tegoeden in Amerika worden bevroren. Omdat ze die vrijwel zeker niet hebben, is de stap vooral bedoeld om Amerikaanse bezorgdheid over Iran te laten zien. Vergaande maatregelen brengen neveneffecten met zich mee, en daar voelt Obama niet voor.