Wel of niet op Spotify? The Black Keys gooien de discussie weer open

The Amerikaanse bluesrockband The Black Keys. Spotify krijgt hun nieuwe album niet, want daar wordt niet genoeg aan verdiend, vinden ze.

Is Spotify de toekomst van de muziekindustrie of de nagel aan de doodkist ervan? Enkele grote artiesten spraken zich recent uit tegen de streaming muziekdienst. Je verdient er niets aan en ondermijnt je échte fans, vinden bijvoorbeeld The Black Keys. Een tegengeluid is er ook.

De discussie laat zich grofweg zo samenvatten: tegenstanders vinden dat er te weinig aan verdiend wordt wanneer gebruikers via Spotify en soortgelijke diensten naar hun muziek luisteren. Bovendien werkt het cannibaliserend: mensen kopen het album niet meer. Voorstanders bepleiten dat mensen sowieso veel minder bereid zijn een album te kopen en Spotify juist een schat aan nieuwe luisteraars (en dus potentiële fans) aanboort. Omdat het verdienmodel nog in de kinderschoenen staat, is van beide kampen nog niet te zeggen of ze op langere termijn gelijk zullen hebben.

Het Amerikaanse bluesrockduo The Black Keys zette de eerste single (‘Lonely Boy, vermakelijke clip boven deze alinea) van het uitstekend ontvangen nieuwe album El Camino nog wel op Spotify, maar daar bleef het bij. Het is niet eerlijk om het hele ding gratis te laten horen aan gebruikers van bijvoorbeeld Spotify, Pandora (internetradio die op basis van je muzieksmaak nummers afspeelt, helaas niet in Nederland beschikbaar), Rdio en Rhapsody, zegt bandlid Patrick Carney. Anderen kopen het namelijk voor een tientje.

In een open brief aan de band haalt Hans Handgraaf die gedachtegang onderuit. Hoe komen ze erbij dat Spotify gratis is, vraagt hij zich af. Zo’n 2,5 miljoen mensen betalen een tientje per maand om de dienst ook mobiel te gebruiken en geen commercials tussen de nummers door te hoeven horen. Wie wel een gratis abonnement heeft, “betaalt” door verplicht naar die reclame te luisteren. Dat levert net zo goed geld op voor de dienst - en dus voor de maatschappijen en hun artiesten.

Twitter avatar Jon_Hopkins_ Jon Hopkins Got paid £8 for 90,000 plays. Fuck spotify.

Het gaat de Black Keys niet alleen om de portemonnee van de fan, maar vanzelfsprekend ook om de eigen. De royalties die plays op Spotify opleveren, wegen bij lange na niet op tegen de royalties van albumverkoop. Niet te doen voor een duo dat van muziek maken hun dagelijks beroep heeft gemaakt. Jon Hopkins, die onlangs op Twitter een digitale middelvinger opstak naar Spotify (zie boven), maakte een iets andere vergelijking: als de Britse Radio 1 een nummer van hem speelt, krijgt hij vijftig pond. Voor 90.000 luisterbeurten op Spotify kreeg hij naar eigen zeggen een schamele acht pond. Vrijwel niets dus, terwijl hij geen nobody is: het album dat hij met King Creosote maakte, werd dit jaar genomineerd voor de Mercury Prize. Dit is een nummer van dat album:

Carney van de Keys zegt geen ‘fuck you’. Hij is milder en cryptischer: “Mensen weten niet hoe die diensten te werk gaan. Ik denk dat het meer is opgezet om de maatschappijen een eerlijk aandeel toe te bedelen, dan de artiesten zelf.” Voor beginnende artiesten is het wel een mooi alternatief, zegt hij. Die bereiken zo wellicht een nieuw publiek. Misschien, als het écht groot wordt, dat het volgende album over een paar jaar wel weer in streamende vorm uitkomt.

Weinig doordacht, zegt Handgraaf. Kleine bandjes hebben een grotere kans ontdekt te worden wanneer ook de wereldbands op hetzelfde kanaal aanwezig zijn. Met El Camino op Spotify zouden The Black Keys de kleinere bandjes die wachten op een doorbraak kunnen helpen, stelt hij.

The Guardian durft de door Hopkins genoemde cijfers (en daarmee indirect ook de woorden van de Keys) in twijfel te trekken: hoeveel artiesten er echt aan verdienen, lijkt per maatschappij te verschillen. Misschien ligt dáár dan het probleem. Bovendien is het gevaarlijk de dienst die overduidelijk aan populariteit aan het winnen is af te schieten omdat je verwacht dat het een toch al instortende markt kwaad zal doen.

De Britse krant gooit de discussie voorlopig dicht: wacht nog even voordat je Spotify afschrijft. Ja, je verdient minder per afgespeeld liedje, maar hoeveel mensen luisteren via Spotify naar je muziek terwijl ze dat anders nooit gedaan zouden hebben? Hoeveel valt daar, direct of indirect, te winnen? Het is nog te vroeg om het de rug toe te keren. Dat kan altijd nog.

Toen The Black Keys afgelopen week resoluut afstand namen van Spotify, reed Arcade Fire net de andere kant op. Al hun albums zijn sinds gisteren te streamen.

    • Peter Zantingh