Tien weken de tijd voor snijplannen

Extra bezuinigingen komen eraan. Dat weet iedereen, maar de komende tien weken maakt de politiek een pas op de plaats. Althans, in het openbaar.

Weken gaat het nog duren. Gaat de AOW-leeftijd omhoog? Wordt toch de hypotheekrenteaftrek aangetast? Of gaat de duur van de werkloosheidsuitkering omlaag? Of wordt het een combinatie?

Daadkracht droeg in zijn eerste jaar belangrijk bij aan het imago van het kabinet-Rutte. Maar terwijl iedereen in de coalitie weet dat nieuwe bezuinigingen onvermijdelijk zijn, wijzen, wachten ze nu af. Het parool voor de komende tien weken: geen openlijke discussie over miljarden aan nieuwe besparingen`in 2013.

Twee maanden tijd voor politici om te speculeren, om luchtballonnetjes op te laten hoe het best uit de recessie te komen. Met in het achterhoofd de ‘winstwaarschuwing’ voor 2012 die het Centraal Planbureau (CPB) gisteren uitbracht.

De pauze in besluitvorming heeft te maken met de spelregels die het kabinet zich een ruim een jaar geleden heeft opgelegd. Extra bezuinigingen worden pas opgelegd op het moment dat één specifieke CPB-prognose daartoe aanleiding geeft Dat is het Centraal Economisch Plan, dat jaarlijks in februari verschijnt en prognoses voor het jaar daarop bevat. De prognoses van gisteren gingen over 2012 geven dus geen aanleiding tot extra bezuinigingen. Terwijl het toch ernstige cijfers zijn – een krimp van 0,5 procent, 90.000 nieuwe werklozen en een begrotingstekort van 4,1 procent.

Dat wil niet zeggen dat er nu niets gebeurt. Bij Financiën wordt druk gerekend, onder meer op basis van de twintig ambtelijke werkgroepen die begin 2010 voor 35 miljard euro bezuinigingen in kaart brachten, in opdracht van het vorige kabinet.

En coalitiepartijen voeren intern overleg. Zo willen VVD, CDA en PVV ieder voor zich voorkomen dat ze bij toekomstige onderhandelingen met hun partners op achterstand staan.

Voor komend jaar valt het begrotingstekort volgens het CPB 1,4 procentpunt hoger (4,1 procent in plaats van 2,7) uit dan verwacht. En dat betekent volgens de spelregels van het kabinet zo’n 8 miljard euro extra bezuinigen. Dat bedrag kan in 2013 nog actueel zijn, ook al treedt enig economisch herstel op.

Dat komt omdat het kabinet streng voor zichzelf is. Voor 2013 is een tekort van ‘slechts’ 1,8 procent in de boeken gezet. Wordt dat cijfer met 1 procentpunt (de signaalmarge) overschreden, dan zijn extra bezuinigingen verplicht. En er is nog een hindernis: vanaf 2013 mag Nederland vanwege de Europese buitensporigtekortprocedure nog maar een tekort van maximaal 3 procent hebben.

Tijdens het voorjaarsoverleg over de lopende begroting worden nieuwe maatregelen besproken. Als politiek gezien alles heel blijft, presenteert de coalitie vermoedelijk in mei nieuwe bezuinigingen.

Uniek is tussentijds bezuinigen niet. Denk bijvoorbeeld aan de ‘Tussenbalans’ van 1991. Toenmalig minister Wim Kok van Financiën moest in het kabinet Lubbers III de ontspoorde begroting op orde krijgen. Er volgde een bezuiniging van 2,8 procent van het bruto binnenlands product. Nu zou dat goed zijn voor een besparing van bijna 17 miljard euro.

    • Erik van der Walle