Koket strooien met filmcitaten of emotioneel hoogstandje

Les bien-aimés. Regie: Christophe Honoré. Met : Catherine Deneuve, Ludivine Sagnier, Chiara Mastroianni, Louis Garrel. In : 10 bioscopen. 888

Hoewel haar oeuvre enorm is en zeer divers, is er een constante aan te wijzen in de films waarin Catherine Deneuve speelt: ze zingt wel eens een liedje. Ze doet het opnieuw in Les bien-aimés van de getalenteerde, maar in Nederland nog vrij onbekende Franse filmmaker Christophe Honoré (1970). Les bien-aimés is zijn zevende film, maar de eerste die in Nederland wordt uitgebracht en jammer genoeg niet zijn beste.

Net als François Ozon, die Deneuve liet zingen in 8 Femmes, weet ook Honoré heel goed dat Deneuve in 1964 doorbrak met de geheel gezongen film Les parapluies de Cherbourg van Jacques Demy, drie jaar later gevolgd door Les demoiselles de Rochefort. MetLes bien-aimés treedt Honoré in de voetsporen van Demy. Op gezette tijden barsten zijn hoofdpersonen uit in speciaal voor de film geschreven liedjes van Alex Beaupain, een popmuzikant met wie Honoré veelvuldig werkt. Eerder brachten zij ook al een hommage aan Demy met de muzikale film Les chansons d’amour (2007). Dit was geen luchtige musical, maar een film die thema’s als de dood en biseksualiteit niet schuwde. In veertien liedjes werd een breed scala aan emoties bezongen. Les bien-aimés doet hetzelfde, maar dan meer in epische vorm – hij duurt bijna tweeënhalf uur en beslaat 45 jaar.

De film begint in 1964, vermoedelijk niet voor niets het jaar waarin Demy’s Les parapluies de Cherbourg in première ging, met schoenenverkoopster Madeleine (Ludivine Sagnier) die na sluitingstijd een paar dure pumps steelt. Als ze de fleurige Roger Vivier-schoenen aantrekt, wordt ze aangezien voor een prostituee. Ze besluit in het rollenspel mee te gaan en voor ze het weet wordt ze verliefd op haar eerste klant, een Tsjechische immigrant. Ze trouwen en trekken naar Praag. Het huwelijk is moeizaam en Madeleine grijpt het brute neerslaan van de Praagse Lente aan om terug te gaan naar Parijs met haar jonge dochtertje Vera.

Vervolgens laat Les bien-aimés zien hoe de volwassen Vera op haar beurt met de liefde omgaat. Is zij getekend door haar moeders (Deneuve) ervaringen in de liefde? Werd in de zorgeloze jaren zestig liefde anders ervaren dan in de jaren negentig en nu? Kleeft aan liefde altijd iets vergankelijks of bestaat er zoiets als absolute liefde?

Honoré stopt zijn films graag vol met cinefiele verwijzingen, het liefst naar de nouvelle vague, de korte periode begin jaren zestig waarin de Franse cinema bruiste van leven met regisseurs als François Truffaut, Eric Rohmer en Jean-Luc Godard. De bewust uitgedragen filmpassie van Honoré levert films op die nauwelijks buiten Frankrijk worden vertoond, en zijn oeuvre voldoet ook uitstekend aan het vooroordeel dat velen hebben over de Franse cinema: frivole films die altijd over de liefde gaan en waarin constant wordt geouwehoerd.

Hoe meer je weet over de filmgeschiedenis, hoe leuker zijn films worden. Zo spelen in Les bien-aimés Catherine Deneuve en Chiara Mastroianni moeder en dochter, wat ze in het echt ook zijn. En regisseur Milos Forman, die uit Tsjecho-Slowakije naar Amerika vluchtte, heeft een leuke bijrol als Deneuves Tsjechische ex-man, met wie ze nog een zeer nauwe band heeft – oude liefde roest niet.

Naast de filmische verwijzingen duiken er in Les bien-aimés andere constanten op uit Honorés eerdere werk: driehoeksverhoudingen, onvervuld verlangen, de onverwachte dood, een melancholiek stemmend gevoel van vergankelijkheid (een liedje heet Voorbijgaande jeugd) en constante amoureuze perikelen – zijn personages lijden aan permanente rusteloosheid. Honoré is tevens trouw aan zijn acteurs, onder wie Louis Garrel, Chiara Mastroianni en Ludivine Sagnier.

Het werk van Honoré verdeelt flink de meningen: maakt hij indringende films vol intense emoties of is het oppervlakkig gekoketteer met de Franse filmgeschiedenis? De waarheid ligt ergens in het midden.

André Waardenburg

    • André Waardenburg