'Ik hou van films die tijd nodig hebben'

De Nederlandse cameraman Hoyte van Hoytema (Tinker Tailor Soldier Spy) houdt het meest van epische films.

Hoyte Van Hoytema photographed by Johan Bergmark Photographer Johan Bergmark

„Mijn film is Heaven’s Gate van Michael Cimino uit 1980, een anti-western over de strijd tussen rijke landeigenaren en immigranten. Ik zag hem voor het eerst op de filmschool in Lodz, waar studenten een eigen bioscoop hadden en elke avond 35mm-films draaiden, van de Star Wars-trilogie tot Tarkovski.

Iedereen ziet Heaven’s Gate als een geweldige mislukking. Regisseur Michael Cimino was een wonderkind dat in 1979 vijf Oscars had gewonnen met The Deer Hunter en daarna zo ongeveer carte blanche had. Dramaturgisch is Heaven’s Gate eigenlijk hetzelfde als The Deer Hunter, maar grootser en beter. In The Deer Hunter maakt een groep vrienden eerst twintig minuten plezier op een bruiloft. En daarna wordt alles – hoop, liefde, vriendschap – langzaam en systematisch vermalen. Ook Heaven’s Gate begint stralend, met studenten op Harvard die verliefd zijn, vol hoop op een glorieuze toekomst, en daarna wordt het zwarter en zwarter.

Het is een ambivalente film over vriendschap. Ik hou van epische films die een heel leven bestrijken, zoals The Godfather of Once Upon a Time in America, films die tijd nodig hebben. De eerste versie van Heaven’s Gate duurde vier uur. Cimino filmde hem compromisloos. Zonder sterren, met fanatieke research en sets waarvan elk detail klopte. Hij schoot meer dan tweehonderd uur film, totaal geobsedeerd.

Heaven’s Gate werd een flop. Later maakte Cimono nog een versie van tweeënhalf uur, maar toen was het te laat. Samen met Apocalypse Now, die zijn geld wel terugverdiende, staat de film te boek als een exces. Studio United Artists ging failliet, en producers grepen de macht. ‘Kijk: Heaven’s Gate is wat je krijgt als je regisseurs de vrije hand geeft’, was hun verhaal. Daarna, in de jaren tachtig maakte Hollywood geen films meer, maar kermisattracties.

Heaven’s Gate is nu een klassieker, maar weinig mensen hebben hem gezien. Ik snak naar zulke geduldige films. Niet met een arthousebudget, maar met het budget van Avatar.”

Coen van Zwol

    • Coen van Zwol