Ga niet de held spelen

De etappe naar Abu Dhabi, langs Somalië, is veranderd.

De boten worden zelfs een deel op een vrachtschip vervoerd. Vanaf waar en waarheen precies is geheim.

In this photo provided by Volvo Ocean Race, CAMPER with Emirates Team New Zealand, skippered by Chris Nicholson from Australia, leads PUMA Ocean Racing powered by BERG, skippered by Ken Read from the USA, at the start of leg two of the Volvo Ocean Race 2011-12 as they leave Cape Town, South Africa, heading for Abu Dhabi, United Arab Emirates, Sunday, Dec. 11, 2011. (AP Photo/Volvo Ocean Race photo via AP Images, Paul Todd) EDITORIAL USE ONLY AP

Het zijn de afgelopen jaren vaste toeschouwers van de Volvo Ocean Race geworden. Piraten – en niet van het type Jack Sparrow.

De tweede etappe van de race, die zondag vanuit Kaapstad van start ging in de richting van Abu Dhabi in de Verenigde Arabische Emiraten, leidt de zes zeiljachten – behangen met de duurste apparatuur – door de Arabische Zee, waar ‘de kust van Somalië’ zo’n rekbaar begrip is geworden dat zeelieden over de hele wereld er slapeloze nachten van hebben.

Officieel gaat de etappe naar Abu Dhabi over 5.430 zeemijlen, iets meer dan 10.000 kilometer. Maar de piraterij in de regio is zo uit de hand gelopen dat de route drastisch is aangepast. Voor het eerst in de geschiedenis van de race zullen de publieke gegevens over de positie van de boten worden uitgewist. Daarna verzamelt de vloot zich op een geheime locatie in de Indische Oceaan, waar de jachten aan boord van een vrachtschip worden getakeld. Duizenden kilometers verderop, voor de kust van het emiraat Sharjah, worden de jachten weer te water gelaten voor een eindsprintje naar Abu Dhabi. De positie van de zeilboten bij de onderbreking wordt doorberekend in de puntentelling.

Aanvankelijk zouden de boten door een speciale, beveiligde corridor langs de Afrikaanse oostkust zeilen, maar al voor de start van de eerste etappe werden die plannen van tafel geveegd, zegt de Noorse racedirecteur Knut Frostad. „We hebben raad gevraagd aan inlichtingenexperts uit de commerciële vaart en de marine. Hun advies kon niet duidelijker zijn: riskeer het niet.”

De geheime verplaatsing wordt in de derde etappe, van Abu Dhabi naar de Chinese havenstad Sanya, in omgekeerde volgorde herhaald.

Uit commercieel oogpunt wilde Frostad Abu Dhabi, de eerste stopover in het Midden-Oosten voor de Ocean Race, per se opnemen in de route. Een van de boten, van de Engelse schipper Ian Walker, vaart mee onder de naam Abu Dhabi Ocean Racing. „Abu Dhabi is een heel belangrijk deel van onze plannen”, erkent de Noor, die de race zelf vier keer volbracht. Maar in zijn tijd voerde de route traditiegetrouw van Kaapstad richting Australië en Nieuw-Zeeland, over de Zuidelijke Oceaan. Daarbij bleven de zeilers altijd ver van het Midden-Oosten en Azië.

In de vorige editie van de race brak Frostad voor het eerst met die gewoonte, op zoek naar nieuwe commerciële uitdagingen. Azië is te interessant om links te laten liggen: niet alleen voor Volvo, ook voor de deelnemers die er tegenwoordig zelf vandaan komen, zoals de boot van Abu Dhabi en het Chinese jacht Sanya.

Maar die nieuwe strategie brengt, buiten de meer traditionele risico’s van zware stormen, onzichtbare ijsschotsen, drijvende containers en slapende walvissen nieuwe gevaren met zich mee. In 2010 werden volgens het Britse Dryad Maritime Intelligence Services 1.181 zeelieden door piraten ontvoerd. Naar schatting werd vorig jaar 150 miljoen dollar aan piraten betaald om bemanningen, vracht of boten terug te krijgen. „In een perfecte wereld zou niemand van ons voor deze omweg kiezen”, zei de Australische schipper Chris Nicholson van Team New Zealand voor de start. „Maar we varen niet in een perfecte wereld, dus dit is de beste optie. Het geeft veel rompslomp, maar het alternatief kan veel erger uitpakken.”

Wapens aan boord zijn geen optie in de Ocean Race, verklaarde Frostad al eens. Wel worden de bemanningen voor de race geïnstrueerd door terrorisme-experts. Somalië wordt weliswaar gemeden, maar rond India, Indonesië en onder de zuidkust van China liggen nog een paar beruchte zeestraten.

Om zo goed mogelijk voorbereid te zijn op piraten hebben de zeilboten een anti-piraterijplan, gebaseerd op tips van onder meer Dryad Maritime. Zo moeten de zeilers weten wat voor boten zij in bepaalde regio’s kunnen verwachten en op welke tijdstippen. En dat zij beter drukke viswateren kunnen mijden, niet alleen om piraten te omzeilen, maar ook om ruzie met lokale vissers te voorkomen. Een minimaal gebruik van lichten en radiocontact voorkomt onnodige aandacht. Mocht het toch misgaan: „Zodra ze jullie hebben gezien, zorg er dan voor dat de boot een zo moeilijk mogelijk doelwit lijkt”, luidt één van de instructies. Het gebruik van felle lampen, lichtkogels of alarmgeluiden kan daarbij helpen. In die fase is het letterlijk: alle hens aan dek. Elf afgetrainde kerels in het gangboord zullen voor sommige piraten voldoende afschrikkend werken. Maar het houdt een keer op: „Zodra de piraten aan boord zijn: geen heroïek.”

De finish van de etappe naar Abu Dhabi wordt verwacht op nieuwjaarsdag. Die perfecte timing is in elk geval nog een positief gevolg van een paar duizend kilometer ‘zeilen’ op een containerschip.

    • Rob Schoof