De Eerste Kamer is zichzelf niet meer

Nieuwsanalyse

Het sneuvelen van de initiatiefwet over ritueel slachten past in een tendens. Steeds meer speelt de senaat ‘Tweede Kamertje’.

Het is al enkele maanden glashelder: het minderheidskabinet Rutte heeft het politieke spel drastisch veranderd. Voor belangrijke beslissingen verlaat de regering zich op steun van partijen die niet betrokken waren bij de formatie. Gisteren kwam daar nog eens de zichtbaarheid bij van een andere majeure verandering in de politiek. De Eerste Kamer is zichzelf niet meer.

Waar dit orgaan van de Staten-Generaal in het verleden huiverig was „Tweede Kamertje te spelen”, zoals senatoren dat graag noemen, had het er geen moeite meer mee een voorstel af te schieten dat de Tweede Kamer met een ruime meerderheid heeft aangenomen. Na een urenlang nog altijd niet voltooid debat, velde de senaat een vernietigend oordeel over een initiatiefwetsvoorstel van Marianne Thieme (PvdD) dat een verbod regelt op de rituele, dus onverdoofde slacht. In april verwierp de Eerste Kamer al unaniem de landelijke invoering van een elektronisch patiëntendossier (EPD). Een jaar geleden vertraagde de senaat de btw-verhoging op concertkaartjes.

Dit keer gingen de senatoren verder: ze zetten niet alleen vraagtekens bij de kwaliteit van de voorgestelde wet, zoals de Kamer sinds een jaar of dertig als haar voornaamste taak ziet, maar ze zetten het debat in de Tweede Kamer voort. Dat leverde iets op. Waar sommige tegenstanders van het verbod aanvankelijk ontkenden dat dieren in de rituele slacht vaker pijn lijden dan in de reguliere slacht, en sommige voorstanders van een verbod weigerden te erkennen dat het hier gaat om een inbreuk van de vrijheid van godsdienst, verlieten beide kampen deze stellingen gedurende het debat. Thieme incluis. En dat was voor het eerst.

Ook de rol van het kabinet was opvallend. Staatssecretaris Henk Bleker (Landbouw, CDA) gaf de kritische meerderheid gelijk: dit voorstel, en zeker met het amendement dat de Tweede Kamer eraan had gehangen, vormt een inbreuk op de godsdienstvrijheid. En ja, dieren lijden meer onder de rituele dan de gangbare slacht. En toen werd de bewindsman „héél er-rug concreet”, zoals hij zelf zei. Omdat de regering verbeteringen wil, maar geen „generiek verbod”, kwam de staatssecretaris op het einde van de avond direct met een lijst voorstellen om het leed van dieren tijdens rituele slacht te verminderen. Hij wil ze vastleggen in een convenant met de joodse en islamitische gemeenschap.

Met deze voorstellen, waarover hij de senaat eerder niets had laten weten, trok hij het kleed vandaan onder het voorstel van Thieme. Senator Kees de Lange (OSF), die de actie van de staatssecretaris „een dieptepunt” noemde, sprak van „een onverdoofd konijn uit de hoed”. Thieme zelf reageerde verbaasd. „De staatssecretaris overvalt me.” Haar partijgenoot Niko Koffeman was furieus. De senator wees erop dat de partijen die in de Tweede Kamer een amendement aan de wet hadden geplakt, in de Eerste Kamer juist over dit amendement vielen. „De burger begrijpt de politiek niet meer. En vanavond blijkt weer eens waarom.”

Commentaar: pagina 2

Venijnig debat: pagina 9

    • Pieter van Os