Streng voor mensen met uitkering

De Tweede Kamer behandelt deze week de begroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Volgend jaar wordt spannend voor minister Kamp.

Nederland, Den Haag, 02-11-11 Henk Kamp. Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. © Foto Merlin Daleman

Stoïcijns. Een minister die onverstoorbaar zijn plannen uitvoert en het conflict niet opzoekt. Én iemand die zijn dossiers kent. Bijna alle Tweede Kamerleden die met Henk Kamp (Sociale Zaken en Werkgelegenheid, VVD) te maken hebben, schetsen hem ongeveer zo. SP’er Paul Ulenbelt verbaast zich erover dat Kamp alle ingewikkelde vragen van Kamerleden direct beantwoordt. Hij hoeft niet eerst te overleggen met zijn ambtenaren. „Na een jaar op Sociale Zaken, vind ik dat knap.”

Voor zijn beleid ten aanzien van (illegale) Oost-Europeanen die in Nederland werken, kreeg Kamp dit jaar brede steun in de Kamer. Hans Spekman van de PvdA en Ulenbelt prezen de minister voor zijn harde aanpak. Spannend was de verhoging van de AOW-leeftijd naar 67 jaar, die Kamp moest doorvoeren, zonder steun van de PVV. Hij zocht steun van de PvdA en kreeg die. Kamp wist de sociale partners tot een pensioenakkoord te verleiden, hoewel dat akkoord door de ruzie bij vakbond FNV nog niet spijkerhard is. Jesse Klaver, GroenLinks-Kamerlid: „Kamp heeft de gave zijn hand niet in een wespennest te steken.”

Kritiek krijgt de minister als het gaat om de bezuinigingen op de sociale zekerheid en de kinderopvang. De eerste VVD-minister ooit op Sociale Zaken voert kil beleid, vinden Kamerleden van linkse partijen.

Volgend jaar wordt belangrijk. Staatssecretaris Paul de Krom, partijgenoot van Kamp, moet de nieuwe Wet werken naar vermogen door de Kamer loodsen. Op die wet is veel kritiek, vanwege de bezuiniging op sociale werkplaatsen. Ook Kamp heeft nog een aantal lastige onderwerpen op zijn agenda staan.

1Bezuinigen

Vandaag behandelt de Tweede Kamer de begroting van Sociale Zaken voor 2012. Oppositiepartijen PvdA, SP en GroenLinks willen Kamp aanvallen op de stijgende werkloosheid. „Kamp is de minister van Werkgelegenheid, maar er verdwijnen alleen maar banen,” zegt Mariëtte Hamer van de PvdA.

De roep zal luider worden om met crisismaatregelen de arbeidsmarkt te helpen, zoals het vorige kabinet ook deed in 2009. Zo vraagt vakbond FNV om herinvoering van de deeltijd-WW. Bedrijven kunnen hun personeel dan een dag per week naar huis sturen. Die dag krijgen werknemers een WW-uitkering.

Maar Kamp moet juist bezuinigen. De kans is groot dat hij te maken krijgt met nieuwe tegenvallers op zijn begroting, die hij vóór het voorjaar moet oplossen. Zo stijgt door de crisis het aantal mensen met een uitkering. Kamp zei vorige week niet uit te sluiten dat hij meer moet bezuinigen op de kinderopvangsubsidie. Dit jaar gaf hij al 420 miljoen euro subsidie meer dan verwacht. Die overschrijding heeft hij nog maar gedeeltelijk goedgemaakt. CDA-Kamerlid Eddy van Hijum: „En dat op een begroting die al behoorlijk aangeslagen is. Meer bezuinigen wordt niet makkelijk.”

Het kabinet wil waarschijnlijk extra bezuinigen, omdat het begrotingstekort oploopt. Een veel gehoorde bezuinigingspost is de WW. Gedoogpartner PVV is mordicus tegen ingrepen in de WW.

2De macht van de polder

Functioneert het poldermodel nog wel? Daarin bepalen werkgevers en vakbonden grotendeels de arbeidsvoorwaarden van werknemers. Het is een terugkerend onderwerp in het kabinet en de Tweede Kamer.

Moet Kamp bijvoorbeeld selectiever zijn bij het algemeen verbindend verklaren van collectieve arbeidsovereenkomsten (cao’s)? Cao’s gelden door zo’n verklaring automatisch voor alle werknemers in een sector. Een meerderheid van de Kamer wil dat Kamp cao’s alleen algemeen verbindend verklaart als daarin afspraken staan over banen voor mensen met een arbeidsbeperking.

De PVV stelt vandaag volgens Het Financieele Dagblad voor om cao’s louter algemeen verbindend verklaren als een meerderheid van de werknemers zich achter het onderhandelingsresultaat schaart. Het CDA zou dit voorstel aan een meerderheid kunnen helpen, maar twijfelt.

3Pensioen

Volgend jaar worden de pensioenen wéér een politieke kwestie. Alleen al omdat wordt verwacht dat pensioenfondsen massaal moeten aankondigen te gaan korten op pensioenuitkeringen. Maar er is meer.

De verhoging van de leeftijd voor het staatspensioen AOW naar 67 jaar rondde Kamp vorige week af. Nog niet afgerond is het pensioenakkoord dat gaat over de aanvullende pensioenen, die werkgevers en werknemers bij elkaar sparen, en die per bedrijfstak of per bedrijf worden geregeld. Het pensioenakkoord is een raamwerk dat decentraal, aan de cao-tafels, moet worden ingevuld door vakbonden en werkgevers. Kamp moet de komende maanden met aanvullende wetgeving komen.

Diverse Kamerleden vragen zich af of het akkoord standhoudt. De Tweede Kamer heeft een aantal onderzoeken gelast, die vóór het voorjaar af moeten zijn. Die moeten bijvoorbeeld de vraag beantwoorden of het akkoord wel generatieneutraal is: worden jonge generaties benadeeld? Jongerenorganisaties van bijna alle politieke partijen maken zich daar zorgen over. Ook zoekt het ministerie uit of de huidige pensioenpot van zo’n 800 miljard euro zonder juridische problemen in het nieuwe pensioenstelsel kan worden ingebracht.

    • Marike Stellinga