Ombuigen of barsten

Extra bezuinigen of niet? Dat wordt, in theorie, het debat in de Tweede Kamer na de bekendmaking van de jongste ramingen van het Centraal Planbureau (CPB) vandaag. In werkelijkheid is er eigenlijk geen sprake meer van een debat. Het begrotingstekort van Nederland daalt volgend jaar naar 4,1 procent. Dat is een hoger tekort dan gehoopt. Ook in het lopende jaar valt het, met 4,6 procent, tegen. Hoewel het CPB pas in februari de eerste prognoses voor 2013 afgeeft, is het vrijwel zeker dat het tekort ook dan, zonder extra maatregelen, te hoog uitvalt.

Nederland krijgt dan te maken met de volle kracht van de ‘buitensporige-tekortprocedure’. De Europese regels schrijven daarbij voor dat de begroting moeten worden rechtgebogen. Nu was daar tot nu toe altijd mee te schipperen, want in de praktijk waren er geen sancties. Lidstaten van de monetaire unie hadden elkaar actief een straf in de schoenen moeten schuiven. Maar daarvan is het nooit gekomen. Zeker niet sinds Duitsland en Frankrijk zeven jaar geleden zelf de fout in gingen. Er waren dus wel regels, maar die konden in de praktijk niet worden afgedwongen.

Dat euvel wordt verholpen. Afgelopen vrijdag is op de Europese top afgesproken dat sancties voortaan vrijwel automatisch zullen plaatsvinden en alleen met een zeer grote meerderheid kunnen worden weggestemd. Nederland was en is daar een voorstander van. Zoals het ook voor het vastleggen van begrotingsdiscipline in de nationale wetgeving is.

Het kabinet-Rutte zal dit nieuwe regime, als het ervan komt, snel zelf ondervinden. Want de vraag of de begroting gesaneerd moet worden, doet dan niet meer ter zake. ‘Europa’ dwingt het af.

Als premier Rutte dit geen overdracht van soevereiniteit noemt, dan verliest dit begrip al zijn betekenis.

De vraag is of extra ombuigingen ook een slecht idee zijn. Normaal is het laten werken van de automatische stabilisatoren in de begroting het beste antwoord op de economische tegenwind die het CPB voorziet, Rond Prinsjesdag leek dit nog de beste koers, ook volgens het CPB .

Maar het laten meedeinen van het begrotingssaldo kent grenzen. Het begrotingstekort blijft nu oncomfortabel hoog. Nederland mocht zich een paar maanden geleden nog veilig wanen voor de storm van de eurocrisis, door onder de Duitse rokken te schuilen. Afgelopen tijd is echter duidelijk geworden dat de stemming op de financiële markten zo maar kan keren. Enig vertoon van budgettaire vroomheid kan dan onder die omstandigheden geen kwaad.

Bezuinigen dus. Omdat we geen keus hebben en deze sinds vrijdag ook niet willen hebben. En omdat het ook nodig is. Maar wel met mate, en op een manier die de mogelijke vonk van het economisch herstel niet dooft. Het is te hopen dat dáár nog wel debat over komt.