Ivoorkust: 'groene' of 'blauwe' pers

Het is een schande. Erger, het is een complot van blanken die Afrikanen overal ter wereld van hun waardigheid beroven. Laurent Gbagbo verscheen vorige week voor het Internationaal Strafhof in Den Haag, dat geen enkel onderzoek heeft uitgevoerd en dus geen enkel bewijs heeft van de „denkbeeldige misdaden” die hem ten laste worden gelegd. Dat komt omdat het Strafhof een „vriendenclubje” is dat zo veel mogelijk democratische leiders voorgoed wil opsluiten.

Veel kranten in Ivoorkust vertellen hun lezers precies wat ze moeten denken. Het is niet moeilijk om een idee te krijgen van de stemming in het pro-Gbagbo kamp, dat sinds de transfer van de ex-president naar Den Haag zichzelf overtreft met de meest bizarre overdrijvingen. Column na column wordt gevuld met tirades tegen het Westen, dat de heldhaftige leider opzettelijk demoniseert en voor wiens ‘deportatie’ geen enkele bewijsgrond lijkt te bestaan.

Dit is de zogeheten blauwe pers, die de mening weerspiegelt van de aanhangers van Gbagbo en ondanks talloze trainingsprogramma’s van westerse mediaorganisaties nog steeds geen zin heeft de schijn van objectiviteit op te houden. En dat kan ook niet, want ze worden grotendeels gefinancierd door aanhangers van de voormalige president.

Kranten zijn goedkoop in Ivoorkust: omgerekend 50 eurocent. Zelden haalt de eigen verslaggeving het niveau van de berichten van de buitenlandse persbureaus, die voor het gemak naast de artikeltjes vol meningen worden afgedrukt – als het tenminste over Ivoorkust gaat, want aan gebeurtenissen in rest van de wereld hebben de redacties geen boodschap. Tegenover de blauwe pers staat de groene pers die de partij vertegenwoordigt die na de onafhankelijkheid van Frankrijk drie decennia aan de macht was.

Dan zijn er nog twee krantjes die ieder een spreekbuis zijn van de twee mannen die nu de grootste invloed uitoefenen. Nord-Sud is de krant van premier Guillaume Soro en Le Patriote schrijft braaf over de geweldige prestaties van de huidige president Alassane Ouattara. Om een objectief beeld te krijgen van wat speelt, is lezing van één krantje dus niet genoeg. Sommige Ivorianen pakken dan ook een stoel bij de krantenkiosk op de hoek en scannen ’s ochtends alle kranten die daar op de stapel liggen. De kioskhouder int 20 eurocent voor het uitlenen van zijn kranten, die hij daarna gewoon kan verkopen. Zo heeft iedereen winst.

Wordt Ouattara in de blauwe pers nu steevast een „dictator” genoemd, Ouattara’s eigen krant omschrijft Gbagbo als de „ex-dictator” die de dood van meer dan drieduizend Ivorianen op zijn geweten heeft. Op de voorpagina werd vorige week een verhaal aangekondigd waarin alle misdaden van Gbagbo nog eens de revue passeren. Maar ook hier worden de feiten haastig weggemoffeld in een slordig tabelletje dat geen enkele context geeft en bedoeld is om de lezer ervan te overtuigen dat Gbagbo zo snel mogelijk de gevangenis in hoort te gaan.

Een uitzondering is de staatskrant Fraternité-Matin, met 22 pagina’s tevens de dikste krant van Ivoorkust. Met de val van Gbagbo in april kreeg die krant een nieuwe, naar neutraliteit strevende hoofdredacteur, zodat de transfer van Gbagbo naar Den Haag vanuit zo veel mogelijk invalshoeken bekeken wordt. Maar de propagandabladen worden toch aandachtig gelezen, want het politieke debat draait altijd om de interpretatie van de feiten, niet de feiten zelf.

Pauline Bax is correspondent in West-Afrika voor nrc.next en NRC Handelsblad

    • Pauline Bax