Er is nog geen wet tegen kannibalisme bij BNN

Waartoe is BNN op aarde? Om jongeren tot televisiekijken te verleiden door het verkennen van grenzen en het doorbreken van taboes.

Dit artikel uit de Hilversumse catechismus wordt volgende week woensdag weer eens onderschreven door een uitzending van het nieuwe populair-wetenschappelijke programma Proefkonijnen. Daarin zullen presentatoren Valerio Zeno en Dennis Storm ieder een stukje vlees uit respectievelijk de bil en de heup van de ander eten.

Gisteren waren al fragmenten uit het programma te zien in De wereld draait door (VARA), in aanwezigheid van de beide hoofdpersonen en strafpleiter Gerard Spong.

Die is ook een van de deskundigen in Proefkonijnen, samen met onder meer filosoof Bas Haring, de kok die het vlees bereidde en de chirurg van een privékliniek die de stukjes van twee bij drie centimeter, ter grootte van een forse rozijn, operatief verwijderde.

Gevraagd naar de strafbaarheid van kannibalisme moest Spong een gecompliceerd antwoord geven. Er bestaat geen wet tegen, dus kun je redeneren dat het met toestemming van betrokkenen wegsnijden van een stukje vlees juridisch is toegestaan. Maar die toestemming kan in strijd zijn met de goede zeden, de chirurg kan mishandeling ten laste worden gelegd en de kannibaal heling van onrechtmatig verkregen goederen.

Reacties op de website van De Telegraaf na bekendmaking van het experiment getuigen overwegend van een nu al enorme volkswoede. Het zou me niet verbazen als er binnenkort een wet tegen kannibalisme in de Tweede Kamer ligt.

In dat opzicht is het programma dus bij voorbaat een succes, maar er is meer aan de hand dan al dan niet verwijtbaar streven naar hoge kijkcijfers, zoals de pavlovreactie op internet luidt.

Wat mij vooral interesseert is de inbedding van deze transgressie in een ethisch kader. Zelfs Sigmund Freud, die de moderne mens onder bepaalde omstandigheden bijna alles toestond, legde de grens bij twee universele taboes: op incest en op kannibalisme.

Waarom mogen we geen stukjes van andermans lichaam consumeren? En geldt dat verbod alleen voor vlees of ook voor lichaamssappen? En wat is het principiële verschil, zo merkte Zeno terecht op, tussen kannibalisme enerzijds en orgaanstransplantaties anderzijds? Mogen we wel een nier van een ander in ons opnemen, als die niet door mond en slokdarm binnenkomt?

Het antwoord is gecompliceerder dan in zo’n BNN-show afdoende behandeld kan worden, vrees ik. Het zou te maken kunnen hebben met het gevaar van de verleiding. In Gabon, zo leerden we in O'Hanlons helden (VPRO), vervult het taboe nog steeds (maar niet altijd) een levensreddende functie.

    • Hans Beerekamp