CPB: Nederland in recessie, extra bezuinigingen nodig - ‘debat geopend’

Een opheffingsuitverkoop. Nederland verkeert momenteel in een recessie: twee kwartalen op rij een economische krimp. Foto NRC / Arjan de Jongh

Het Nederlandse begrotingstekort komt in 2012 uit op 4,1 procent. Dat betekent hoogstwaarschijnlijk dat het kabinet extra moet gaan bezuinigen. Nederland bevindt zich momenteel al in een recessie.

Dit jaar komt het begrotingstekort op 4,6 procent. Dat zijn de vooruitzichten van het Centraal Planbureau (CPB), dat de cijfers van de ‘decemberraming’ zojuist naar buiten bracht. In het gedoog- en regeerakkoord van het huidige kabinet is afgesproken dat wanneer het tekort meer dan een procentpunt boven de raming van toen uit zou komen, extra bezuinigingen nodig zijn. Destijds was het percentage 2,7 procent.

Beslissing voor extra bezuinigingen hangt af van voorjaarsraming

Dat betekent dus een verschil van 1,4 procent. Formeel heeft het kabinet zich echter gecommitteerd aan de cijfers van de voorjaarsraming van 2012, die in februari of maart naar buiten komen. Maar de kans lijkt dus al erg groot dat ook dan het percentage boven de 3,7 uit komt en nieuwe bezuinigingen onafwendbaar zijn. Vorige week kwamen al berichten naar buiten dat er tot tien miljard aan extra bezuinigingen nodig is.

Dat gaat politieke knelpunten opleveren, verwacht economieredacteur Jeroen Wester:

“De PVV heeft eerder gezegd dat het geen extra bezuinigingen wil en uit een recente enquête bleek dat de achterban er ook zo over denkt. En als het dan moet, dan willen ze dat er gesneden wordt in bijvoorbeeld ontwikkelingshulp, de publieke omroep en cultuur. Dat ligt weer gevoelig bij de regeringspartijen. Een CDA-motie stelt dat die partij het budget voor ontwikkelingshulp met rust wil laten.”

Maar de afspraak tussen de drie partijen is dat ze extra moeten gaan bezuinigen als de voorjaarsraming hetzelfde beeld laat zien. Wester:

“Je kunt nu al zeggen dat de cijfers in de lente echt niet veel beter zullen zijn, dus het debat erover is geopend. Coen Teulings, directeur van het CPB, waarschuwde vandaag dat het kabinet Nederland ook niet moet ‘kapotbezuinigen’. Hij pleit voor hervormingen, zoals van het ontslagrecht, filebestrijding en de woningmarkt. Dat sluit aan bij wat De Jager onlangs zei: dat hij over 2012 niet extra wil bezuinigen.”

De nieuwe verwachtingen van het CPB laten een verslechterend economisch klimaat zien. Bij de start van het kabinet werd het begrotingstekort voor 2011 op 4,0 procent ingeschat. Dit voorjaar, in mei, ging het om 3,6 procent. Op Prinsjesdag werd dat percentage 4,2 en eind november 4,5. Nu schat het CPB het begrotingstekort over 2011 dus op 4,6 procent. In september werd nog rekening gehouden met een tekort van 2,9 procent over 2012, nu is het 4,1 procent.

‘Nederland in recessie’

Volgens het CPB verkeert Nederland momenteel al in een recessie. Dat wil zeggen dat de economische groei twee kwartalen achter elkaar negatief is. Pas in de tweede helft van volgend jaar wordt weer een groei van de economie voorzien. De decemberraming gaat er vanuit dat er geen snelle oplossing komt voor de huidige schuldencrisis in Europa, maar dat de situatie ook niet verder uit de hand loopt. Het bruto nationaal product wordt voor 2012 op een krimp van 0,5 procent ingeschat.

Maar hoe vaak heeft het CPB het bij het rechte eind? Wat als de voorziene krimp helemaal niet uitkomt? Dat doet er weinig toe, omdat het om de ramingen zelf gaat, zegt Wester:

“Het gaat om de beslissingen die het kabinet neemt op basis van de ramingen. Later kan blijken dat die ernaast zaten - het CPB benadrukt vaak genoeg dat het met prognoses en onzekerheden werkt - maar het kabinet moet met ramingen werken om op tijd te anticiperen. Het CPB is daarin maatgevend en aangesteld als monopolist op dit gebied, om discussie te voorkomen.”

Werkloosheid stijgt tot 5,25 procent

De werkloosheid in Nederland stijgt volgend jaar met 90.000, tot een gemiddelde van 475.000. Dat is een stijging van 5,25 procent in vergelijking met dit jaar.

De decemberraming van het Centraal Planbureau is hier in pdf-vorm te vinden.