Woede, scepsis, vragen en een grijns

In heel Europa lopen de emoties over de crisis verder op, nu er een akkoord is gesloten over een nieuw euroverdrag. Moet Nederland soevereiniteit aan Europa overdragen of niet?

Terwijl Duitsers de eurotop vieren als een overwinning van bondskanselier Merkel en Fransen een grijns over het isolement van de Britten nauwelijks kunnen onderdrukken, is premier Cameron in de politieke problemen gekomen door zijn afwijzende houding en zetten de Amerikanen grote vraagtekens bij de koers van ‘Merkozy’.

In Nederland had de PvdA gedreigd te zullen pleiten voor vervroegde verkiezingen als veel bevoegdheden overgedragen zouden worden aan Brussel. Dat dreigement is na bestudering van de afspraken ingetrokken. Premier Rutte (VVD) houdt vol dat er geen sprake is van de overdracht van soevereiniteit aan Brussel en dat de afspraken slechts een bevestiging zijn van eerdere afspraken over begrotingsdiscipline.

De SP en de PvdA hebben een debat aangevraagd over de top. SP-Kamerlid Ewout Irrgang: „Je kunt niet volhouden dat er geen sprake is van een inperking van de nationale zeggenschap als Europa toeziet hoe wij onze begroting vaststellen.”

Premier Cameron zou vanmiddag al in debat gaan met het Lagerhuis. Uit commentaren in de kranten en snelle opiniepeilingen blijft dat ‘buldog’ Cameron deed wat het volk wilde. Maar zijn coalitiepartners van de Liberale Democraten zijn woedend: zij vrezen dat Londen in Europa minder relevant wordt. Ook de Schotse premier heeft harde kritiek.

In andere landen wordt Cameron afgeschilderd als de verliezer van de top. Hij krijgt minder invloed op beslissingen die de City raken. Bovendien is het Britse isolement in strijd met een traditioneel doel van Londen: de Britse invloed handhaven door een systeem van wisselende allianties met landen op ‘het continent’.

In Parijs is om dezelfde reden weinig verdriet over de Alleingang van de Britten. Sarkozy heeft een oude Franse droom verwezenlijkt: een Europa met een hoofdrol voor Frankrijk en de Britten langs de zijlijn. Minister van Economische Zaken François Baroin reageerde met een laconiek tant pis (jammer dan) op de Britse uitzonderingspositie.

President Sarkozy zei vandaag in Le Monde dat we de geboorte zien van „een ander Europa [....]: dat van de eurozone, waar de sleutelwoorden economische convergentie, begrotingsregels, stabiliteit zijn.” Hij zei dat de lidstaten een grotere rol hebben gekregen ten opzichte van de Europese Centrale Bank en de Europese Commissie: „een onmiskenbare democratische vooruitgang”.

Overigens wil zijn rivaal, de socialistische presidentskandidaat François Hollande, het akkoord openbreken als hij volgend voorjaar wordt gekozen, omdat er in zijn ogen te veel nadruk ligt op besparingen.

De meeste Duitsers vinden dat Merkel goed uit de top is gekomen. Europa krijgt Duitse degelijkheid opgelegd, is de algemene analyse. Een open vraag is nog of Merkel niet een belangrijke bondgenoot kwijt is tegenover de Franse protectionistische en dirigistische neigingen.

Washington is sceptisch. De visies van Obama en Merkel lijken haaks op elkaar te staan. Merkel mikt op stabiliteit op de langere termijn en ziet Duitse begrotingsdiscipline, met de bezuinigingen die daarbij horen, als het beste medicijn voor eurolanden die nu in de problemen verkeren. Obama vreest dat Merkel te weinig oog heeft voor de gevaren van een recessie, en stimulering van de Europese economie meer prioriteit zou moeten geven.

Met een verwijzing naar de Duitse angst voor inflatie schreef de New York Times dat Duitsland zich in Amerikaanse ogen „de verkeerde crisis herinnert: het zou gespitst moeten zijn op herhaling van de deflatie en krimp van de jaren dertig, niet op zijn hyperinflatie in de twintiger jaren”. De Süddeutsche Zeitung vertaalde dit vanmorgen zo: „Loop naar de duivel met je rem op de schulden en de verplichting te besparen. Kom maar op met verse euro’s uit de centrale bank en met een banklicentie voor het reddingsfonds.”

In het nieuws: pagina 4-5