Ontwikkelen en produceren tegelijk is cruciale fout bij JSF

De problemen met de JSF werden al voorspeld. Nu komen de gevolgen van de fouten naar boven. De vertragingen zijn rampzalig, betoogt P. Pasveer.

Al in 2008 en in 2009 legde Johan Boeder, JSF-watcher, aan de defensiespecialisten in de Tweede Kamer uit wat de essentiële fouten zijn in het hele product JSF. Niet alleen kloppen de aannames voor de uitvoering van het vliegtuig niet, maar ook het hele ontwerpproces rammelt aan alle kanten. Hij schatte destijds in dat we rond 2012 de gevolgen van fouten in de ontwikkeling echt zouden merken. De Nederlandse Luchtmacht zei: ‘Ach wat weet zo’n burger, zo’n bemoeial, van airpower en van het luchtwapen? Weg met die vent, niet naar luisteren.’

Johan Boeder ontwerpt systemen voor de industrie. Hij weet waar hij het over heeft, blijkbaar beter dan de verantwoordelijken bij Defensie en bij Lockheed Martin. Sommige dingen moet je gewoon niet doen, dat gaat geheid fout. Zo ook het ontwikkelen van een product en het tegelijkertijd in productie nemen. Elke aanpassing ten gevolge van de tests moet dan achteraf in de productiemodellen worden toegepast: foute onderdelen eruit, nieuwe erin. Dubbel werk en heel erg duur. Eigenlijk is dat gewoon logisch en nuchter nadenken.

In de VS is nu door viceadmiraal Venlet, bij het Amerikaanse ministerie van Defensie verantwoordelijk voor de ontwikkeling van de JSF, toegegeven dat het een grote fout was om tegelijk te ontwikkelen en te produceren. De VS willen graag als betrouwbaar en standvastig te boek staan, dus foute inzichten worden niet snel toegegeven. Wanneer een dergelijke man dit openlijk zegt, is er dan ook veel meer aan de hand.

Hij zegt dat het om kleine dingetjes gaat, maar blijkbaar zijn er grote problemen. De productie van de JSF, de F-35, is erg vertraagd door deze ‘probleempjes’. Dat betekent dat de laatste exemplaren pas in 2035 af zullen zijn – als deze planning nu wel doorgaat – en tot 2070 in dienst zullen zijn. En dat voor een vliegtuig dat in 2001 bedacht en nu al achterhaald is.

Landen die al officieel hebben gekozen voor de JSF, hebben in paniek maatregelen genomen. De VS laten ongeveer 350 F-16’s voor meer dan 3 miljard dollar moderniseren. Daarnaast moderniseert het nog eens 150 F-15’s en de navy koopt nog een aantal F-18 Super Hornets. Ook hebben de Amerikaanse mariniers alle verticaal opstijgende Harriers opgekocht die de Britten uit dienst hebben genomen ten gunste van de F-35B. Deze verticaal opstijgende JSF-variant komt er misschien nooit en zo hebben de VS nog enige gevechtscapaciteit tot ze daar een oplossing voor hebben. Het Verenigd Koninkrijk heeft de F-35B geannuleerd.

Australië wil tientallen F-18’s kopen om het gat dat de vertraging veroorzaakt, enigszins te dichten. Noorwegen maakt zich zorgen, omdat zijn specifieke eisen voor het poolgebied misschien niet toereikend zijn. De landingsbanen in Canada blijken te kort en de eerste honderden productievliegtuigen zijn zo beperkt dat piloten onvoldoende zullen kunnen communiceren met grondtroepen.

In Australië is een bedrijf met 40 miljoen dollar aan beloofde orders voor JSF-onderdelen failliet gegaan. Het duurde voor het bedrijf te lang.

Intussen heeft Zwitserland deze week gekozen voor de Saab Gripen, met verreweg de beste prijs-kwaliteitverhouding.

En Nederland? Met Herben, Hillen en Rutte voorop sjokken wij achter de pr-machine van Lockheed Martin aan. Problemen? Vertragingen? Niets van bekend.

Feiten, meningen van experts? Geen boodschap aan. Men blijft ziende blind. Onverantwoordelijk om deze mensen hierover te laten beslissen.

Ing. P. Pasveer is luchtvaartadviseur.

    • P. Pasveer