ICC krijgt Afrikaanse hoofdaanklager

TO GO WITH AFP STORY BY MARIE-LAURE MICHEL (FILES) -- A file photo taken on June 28, 2011 shows Fatou Bensouda (C), Deputy Prosecutor of the International Criminal Court (ICC), speaking in Abidjan after her meeting with Ivory Coast president Alassane Ouattara. Standing in the shadow of the high-profile lawyer she is expected to replace, Gambia's Fatou Bensouda says she is proud to work for Africa's victims as the prospective new chief prosecutor of the International Criminal Court. Backdrop to her office, the faces of Omar al-Bashir, Jean-Pierre Bemba and the late Moamer Kadhafi stare down at her from a large poster displaying all 25 suspects wanted, or tried, by the Hague-based ICC for genocide, war crimes and crimes against humanity. All are African, like Bensouda, who is expected to be formally named on December 1, 2011 in New York as the Argentinian Luis Moreno-Ocampo's successor by countries which ratified the court's founding Rome Statute. AFP PHOTO / ISSOUF SANOGO Bensouda in juni 2011, in de Ivoriaanse stad Abidjan na een ontmoeting met president Alassane Ouattara. Foto AFP / Issouf Sanogo

De hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag wordt, voor het eerst, een Afrikaan. De Gambiaanse advocaat Fatou Bensouda gaat de Argentijn Luis Moreno-Ocampo volgend jaar opvolgen. Zijn termijn loopt na negen jaar af.

Bensouda werd eerder deze maand, na intensieve lobby van de Afrikaanse Unie, voorgedragen. De nominatie zal vandaag naar verwachting unaniem worden bekrachtigd bij de jaarlijkse vergadering van de Assemblee van Verdragsstaten op het hoofdkwartier van de Verenigde Naties in New York.

Bensouda is sinds 2004 plaatsvervangend hoofdaanklager van het ICC. Daarvoor was ze in Gambia al procureur-generaal en minister van Justitie. In 2002 ging Bensouda als juridisch adviseur werken bij het Rwanda-Tribunaal in Tanzania.

‘Overheersend gevoel’ dat hoofdaanklager Afrikaan moest zijn

Christian Wenaweser, de president van de Assemblee van Verdragsstaten, zei dat Bensouda “zeer gerespecteerd is en een van de meest ervaren mensen is in het internationaal strafrecht”. Door haar tijd bij het ICC heeft ze de noodzakelijke ervaring voor de positie van hoofdaanklager. Wenaweser zei dat er onder lidstaten een “overheersend gevoel” was dat de volgende hoofdaanklager een Afrikaan moest zijn.

“Als hoofdaanklager zal Bensouda’s moed op de proef worden gesteld,” zei Param Preet Singh, raadgever op het gebied van internationaal van Human Rights Watch, in NRC Handelsblad eerder deze maand.

“Het belangrijkste is de kracht van de nieuwe aanklager. Het is belangrijk dat ze een Afrikaan is, omdat dat helpt om het werk van het Strafhof universeel te maken.” - Param Preet Singh

Afrikaanse kritiek op ICC

Het Internationaal Strafhof (ICC) werd op 17 juli 1998 opgericht om te bereiken dat belangrijke oorlogsmisdadigers niet meer vrijuit gaan. De plegers van genocide, oorlogsmisdagen en misdaden tegen de menselijkheid die in eigen land straffeloos blijven zouden voortaan terecht staan in Den Haag. Het ICC begon zijn werk in 2002 onder leiding van Moreno-Ocampo. Hij wordt geprezen voor de manier waarop hij het ICC heeft gepromoot. Maar er was ook kritiek op zijn eigengereide optreden. Gerenommeerde medewerkers zijn met ruzie vertrokken, omdat ze vonden dat hun adviezen werden genegeerd.

De Afrikaanse Unie heeft altijd felle kritiek geuit op Moreno-Ocampo. Veel Afrikaanse landen vinden dat het hof alleen oorlogsmisdaden in Afrika onderzoekt. Het hof behandelt momenteel zaken uit Congo, de Centraal Afrikaanse Republiek, Oeganda, de West-Soedanese regio Darfur, de oorlog in Libië en het verkiezingengeweld in Kenia en Ivoorkust. Voorzitter van de commissie van de Afrikaanse Unie, Jean Ping, zei het eerder dit jaar volgens de BBC zo:

“Simpel gezegd: we zijn niet tegen het ICC. We zijn tegen Ocampo’s gerechtigheid. Wat hebben wij gedaan dat we een voorbeeld voor de wereld moeten zijn? Zijn er geen ergere landen, zoals Birma?” - Jean Ping

Met de benoeming van Bensouda hoopt de Afrikaanse Unie op een verbeterde relatie met het ICC. De Afrikaanse landen vormen het grootste blok in de Assemblee, maar de verschillende organen van het ICC werden altijd voorgezeten door mensen uit andere continenten.

Lees hier een aardige Q&A over het ICC door de BBC.