CDA-voorzitter heeft eigen scenario

De CDA-voorzitter heeft kritiek op het eigen kabinet. En de partij is voorbereid op de val daarvan. Ruth Peetoom geeft een voorproefje van het nieuwe CDA.

Nederland, Den Bosch, 10-12-2011. Foto Maarten Hartman. In de Brabanthallen in Den Bosch wordt geprotesteerd tegen de bezuinigingen op onder meer de bijstand en sociale werkplaatsen. De manifestatie ' Armoede werkt niet '. Mensen met een beperking.

Zo openlijk durfde binnen de coalitie nog niemand het te zeggen. Dit kabinet doet onvoldoende om fundamentele problemen aan te pakken. En als het kabinet valt, is het CDA voorbereid.

Dat zei Ruth Peetoom, de voorzitter van de partij, afgelopen weekend in deze krant. „Als het volgende week nodig is”, stelt ze gerust, „ligt er iets. Dan is er een scenario.”

Be there, zei ze ook nog. In het Engels. Ze bedoelde dat „alles kan in de politiek”, en daarop anticiperen hoort er gewoon bij.

Peetooms uitlatingen komen op een gevoelig moment. Morgen publiceert het Centraal Bureau voor de Statistiek nieuwe cijfers over de stand van de economie. Er is niemand die verwacht dat dit kabinet nog ontkomt aan nieuwe bezuinigingen. Dat zet druk op de coalitie.

Tegelijkertijd probeert het CDA te bepalen waar de partij eigenlijk voor staat. Volgende maand wordt daarvoor cruciaal – drie commissies komen met rapporten en er is een extra congres voor ingelast – en Peetoom waarschuwt alvast dat „er licht zal zitten” tussen die nieuwe koers en het kabinetsbeleid.

Bij gebrek aan een partijleider voert Peetoom samen met vicepremier Maxime Verhagen en fractievoorzitter Sybrand van Haersma Buma nu de regeringspartij aan. Was de lijn die Peetoom nu kiest daarmee afgestemd? Volgens CDA-Kamerlid Elly Blanksma – de woordvoerder financiën – „weten wij wel van tevoren wie welke lijn in welke krant uitzet”, zo zei ze dit weekend in het radioprogramma Kamerbreed. „Maar we weten niet van tevoren hoe een interview dan verloopt.”

Wel hebben de drie leiders afgesproken dat de communicatie over de wensen van het CDA „helderder” moet worden. „Daar zijn we dus nu ook mee bezig”, zegt Peetoom daarover. Haar kritiek op het kabinetsbeleid sloot aan op twee eerdere opmerkingen, op donderdag en vrijdag. Eerst liet de Tweede Kamerfractie weten te twijfelen over de grootschalige invoering van harder rijden, wegens de verslechtering van de luchtkwaliteit en de extra verkeersslachtoffers die mogelijk zouden volgen. Ook al is ‘130’ afgesproken in het regeerakkoord. Daarna werd Verhagen gevraagd of extra bezuinigingen de hypotheekrenteaftrek onder druk kunnen zetten. „Elke partij heeft heilige huisjes”, reageerde Verhagen, „maar ook heilige huisjes hebben wel eens een lekkende dakkapel”.

Ondanks de overeenkomsten tussen de voorvallen benadrukte Blanksma op de radio dat Peetooms lijn niet de nieuwe partijlijn is. „Het is háár verantwoordelijkheid”, die term gebruikte ze vier keer, „om dit interview op deze wijze te geven. Om zelf de woorden te kiezen die zij denkt te moeten kiezen.” Of de fractie zich ook voorbereidt op een mogelijke kabinetscrisis, wilde het Kamerlid niet kwijt.

De oppositiepartijen wisten niet hoe snel ze Peetooms opmerkingen moesten omarmen. „Heel verstandige teksten”, volgens PvdA-Kamerlid Ronald Plasterk. „Als ze haar bij het CDA eruit gooien, hebben wij ook nog wel een vacature voor een voorzitter.” Hij ziet meer samenwerking wel zitten.

SP-Kamerlid Ewout Irrgang noemt Peetooms uitspraken „een schot voor de boeg voor onderhandelingen die voor de deur staan”. Volgens Irrgang „zit er ook een onverholen dreigement in: als we er niet uitkomen, krijgen we verkiezingen”.

    • Freek Staps