Alles kan in Rihms klankwereld

Rihms Das Gehege en Strauss’ Salome. Radio Fil Orkest o.l.v. Edo de Waart, 10/12 Concertgebouw A’ dam. Luisteren: concertseries.radio4.nl/uitzending/6861 ****

De in de kerkers van Herodes opgesloten profeet Jochanaan (Johannes de Doper) weigert zich door prinses Salome te laten kussen. Zij krijgt vervolgens op listige wijze van haar vader gedaan dat het hoofd van Jochanaan haar op een zilveren schotel wordt aangeboden. Waanzinnig van liefde kust ze de dode lippen alsnog.

Richard Strauss’ grootse eenakter Salome (1905) kreeg een uitstekende concertante uitvoering door het Radio Filharmonisch Orkest onder eredirigent Edo de Waart, met Susan Bullock in de titelrol. Bullock heeft een nogal schril sopraangeluid, maar beschikte over voldoende drama om te overtuigen. Bariton Michael Volle als Jochanaan, profeterend uit de catacomben, stal echter de show.

Wolfgang Rihms Das Gehege, gebaseerd op een politiek-symbolische toneeltekst van Botho Strauß, is een hedendaagse pendant van Salome. Een naamloze vrouw spreekt haar liefde uit voor een haveloze arend, bevrijdt hem uit zijn kooi en doodt hem dan. Net als Strauss weet Rihm de hysterie die groeit uit vergeefs verlangen indringend vorm te geven. Das Gehege (‘de omheining’) zoomt in op haar eenzaamheid tot er niets anders meer bestaat, in een kenmerkend virtuoze en fragmentarische partituur met straussiaanse tic. Romantische strijkers, bijtende fanfare, totale kakofonie, alles kan in Rihms klankwereld, en het wonderlijke is dat alles ook precies zo lijkt te horen. Het levert emotioneel pregnant muziekdrama op.

Met strakke directie zorgde De Waart voor een niet aflatende spanning, met aan het slot nog acceleratieruimte. De krachtige, heldere sopraan Hellen Kwon, onlangs nog in Hamburg voor haar interpretatie van Das Gehege onderscheiden, onderstreepte deze Nederlandse première met een terecht overwinningsgebaar.