Snel pen en papier pakken

We waren domweg gelukkig in de Dapperstraat, maar nu kunnen we alleen in onze gedichten nog wonen. De in 1990 door C.J. Aarts en M.C. van Etten samengestelde verzameling van ‘De bekendste gedichten uit de Nederlandse literatuur’ is vervangen…..

en van naam veranderd. Wat doe je dan? Je pakt pen, papier en de inhoudsopgave: who’s in en who’s out?

Het eerste slachtoffer van de samenstellers Rob Schouten en Menno Wigman staat bij de A: Bertus Aafjes is weggestuurd! Ach, je ziet hem wegstrompelen: ‘als een oud en gebogen man / met een dunne laag witte en zachte / sneeuw op zijn kraag van astrakan’ (de ‘Voetreis naar Rome’ was in Domweg gelukkig in de Dapperstraat goed voor twee pagina’s). En strompelend in zijn gevolg gaan J. C. van Schagen, Clara Eggink, Henk Fedder (‘Joodsch kind’), Yge Foppema (‘Ballade van de ter dood veroordeelden’) naar de mestvaalt van de poëziegeschiedenis. Daar treffen zij Toon Hermans, die onder de samenstellers kennelijk geen vriend meer heeft; niemand die voor hem bidt of voor hem vecht, met hem lacht of met hem grient.

Het is jammer – waarom moest Daan Zonderland (‘Toen ik de hand vroeg van uw dochter […] Deed ik zulks niet in letterlijke / doch overdrachtelijke zin’) nou weg? – maar er dient ruimte gemaakt te worden voor de nieuwe generatie (Oosterhoff, Boskma, Michel, Jansma, Duinker – Ter Balkt wilde zelf niet) en voor méér Middeleeuwse poëzie, uit de bloemlezingen van de tegenwoordige scheurkalenderkoning Gerrit Komrij.

Maar wat te denken van dit lijstje: Carmiggelt, Faverey, Emmens, Herzberg, Pierre Kemp, Bernlef, Fritzi ten Harmsen van Beek en Hugo Claus. Niet schrikken, ze zijn niet geschrapt, ze moesten worden toegevoegd. Zo blijkt Domweg gelukkig in de Dapperstraat 21 jaar na dato ineens een hele vreemde bloemlezing.

Welke verbijsterende omissies zien we over 21 jaar in Alleen in mijn gedichten kan ik wonen? De laatste twee dichters die de P.C. Hooftprijs wonnen – H.C. ten Berge en Hans Verhagen? De makers schrijven in hun inleiding iets in de trant dat deze twee meer oeuvredichters dan gedichtendichters zijn, maar dat lijkt toch vooral een douceurtje voor een dodelijk oordeel. Nu maar hopen dat de volgende P.C. Hooftprijswinnaar (bekendmaking eind deze maand) er wel in staat – Toon Hermans is al dood, daar hoeft niemand van wakker te liggen.

Dit artikel werd gepubliceerd in NRC Handelsblad op Vrijdag 9 december 2011, pagina 2 - 3.

    • Arjen Fortuin