Natuurlijke beken splitsen nooit stroomafwaarts

In Stromend landschap laten vier landschapsexperts zien hoe Nederlandse boeren eeuwenlang in de wintermaanden beekwater over hun graslanden lieten stromen om de opbrengst te verhogen. Veel ongerept ogende beken blijken speciaal daarvoor aangelegd, maar hoe zie je dat?

Veel beken, die zo ongerept en natuurlijk door het landschap van Stromend Landschap. In dit fraai verzorgde boek laten vier landschapsexperts zien hoe Nederlandse boeren eeuwenlang in de wintermaanden beekwater over hun graslanden lieten stromen om de opbrengst te verhogen. Bevloeiing hield de weidegronden vorstvrij, waardoor het groeiseizoen flink werd verlengd, en bovendien werd het land op natuurlijke wijze met beekslib en humus bemest. In bijna driekwart van ons land hebben omvangrijke, ingenieus ontworpen stelsels van vloeiweiden bestaan. Wie er oog voor heeft, kan die geschiedenis nog steeds op veel plekken in het landschap lezen.

Historische beekstelsels waren niet gericht op afvoer, maar vooral op verdeling van het water over een zo groot mogelijk oppervlak. Pas eind negentiende eeuw bracht de komst van de kunstmest een ommekeer. Voortaan moest het water juist zo snel mogelijk van het land af in plaats van erop, anders zou de kostbare kunstmest wegspoelen.

Voor die tijd hadden vloeiweiden een belangrijke functie. Door het land in de winter onder water te zetten, werd de graszode ónder het ijs tegen vorst beschermd. Grondwater heeft een tamelijk constante temperatuur van 10 tot 12 graden Celsius. In de vloeiweiden kwam de grasgroei in het voorjaar 2 maanden eerder op gang en in het najaar kon men nog twee maanden langer hooien, soms tot in oktober. Som

Dit artikel werd gepubliceerd in NRC Handelsblad op Zaterdag 10 december 2011, pagina 10 - 11. Abonnees kunnen het hele artikel van Marion de Boo hier lezen.

    • Een onzer medewerkers