PvdA: heel erg teleurgesteld

Oppositiepartij PvdA, die coalitiepartijen VVD en CDA steun geeft voor het Europese beleid, is geschrokken over de tweedracht in de EU.

Hungary's Prime Minister Viktor Orban (L), Belgium's Prime Minister Elio Di Rupo (2nd L), France's President Nicolas Sarkozy (2nd R) and Craotia's President Ivo Josipovic (R) attend a European Union summit in Brussels December 9, 2011. EU leaders agreed stricter budget rules for the euro zone on Friday, but failed to secure changes to the EU treaty among all 27 member states, meaning a deal will instead have to involve just euro zone states and any others that want to join. REUTERS/Thierry Roge (BELGIUM - Tags: POLITICS BUSINESS) REUTERS

Furieus was PvdA-Kamerlid Diederik Samsom toen de eerste signalen uit Brussel hem hadden bereikt. Gisterochtend verstuurde hij via Twitter zijn reactie op de plannen van de Europese regeringsleiders om de crisis te bestrijden: „Wat een woestmakende puinhoop is er vannacht gemaakt.” En ook andere politici bleken snel een opvatting te hebben over het vermeende akkoord van de regeringsleiders. GroenLinks noemde zichzelf „ontgoocheld” over het „europact”, D66-leider Alexander Pechtold vond het ’s ochtend bij BNR Nieuwsradio „een slappe hap” en Kamerlid Ewout Irrgang van de SP zei dat het nieuwe verdrag de eurocrisis niet zou oplossen.

In de middag kon die stelligheid wat verklaard of genuanceerd worden. Oppositiepartij PvdA, die coalitiepartijen VVD en CDA steun geeft voor het Europese beleid, was nogal geschrokken, zo vertelden PvdA’ers. De PvdA had op veel scenario’s gerekend, maar dat er ook een scenario mogelijk bleek waarbij de Europese Unie in tweeën zou vallen, dat verraste velen. Een PvdA’er: „Er heerste totale verwarring. Hoe gaan twee Europese verdragen naast elkaar bestaan? Kan dat überhaupt wel?” De PvdA wil de problemen in de eurozone in Europa oplossen, maar een akkoord buiten de Europese Unie om creëert plots een nieuw speelveld. Daarover een politiek oordeel vellen is is lastig.

CDA-Kamerlid Elly Blanksma noemt de berichten die in de middag doorsijpelen positief. Zij ziet dat er „echte afspraken worden gemaakt over begrotingsdiscipline”, volgens haar in lijn met de opdracht waarmee de Tweede Kamer premier Mark Rutte (VVD) naar Brussel stuurde. Natuurlijk, ook Blanksma had liever gezien dat alle 27 EU-landen een akkoord zouden ondersteunen, maar zolang de 17 landen van de eurozone zich eraan houden, is zij tevreden. Vooralsnog dan, want: „Ik kan het nog niet helemaal beoordelen.”

Mark Harbers, Kamerlid van de VVD, deelt de tevredenheid van Blanksma. „Wat er staat, begrijp ik, al moet nog veel uitgewerkt worden.” Die tevredenheid heeft ook te maken met zijn verwachtingspatroon, zegt Harbers. „Dit is een chaotische redding in tientallen kleine stappen, niet een crisis die je met één reuzenstap oplost.” In de middag, tijdens de uitwerking van de plannen, gaan de zaken „voor mijn gevoel de goede kant op”. Er komen sancties voor landen die hun begroting niet op orde hebben, het inschakelen van het IMF is dichterbij gekomen en dat er een nieuw verdrag moet komen voor deze maatregelen is overkomelijk, meent Harbers: „Het Schengenverdrag is ook buiten andere Europese verdragen om geregeld.”

Terug naar de PvdA, want die partij moet, anders dan regeringspartijen VVD en CDA, een dwingende vraag beantwoorden: wil de PvdA zijn politieke toekomst aan dit Europese akkoord verbinden? Financieel woordvoerder Ronald Plasterk is „zeer teleurgesteld” na het horen van de eerste plannen. „Dit betekent een dramatische scheuring in de Europese Unie. We hadden de Unie van 27, de eurozone van 17, maar nu hebben we er nog iets bij met 25 of 26 landen. Die rommel zal de geloofwaardigheid van de EU geen goed doen.” Op korte termijn zal de PvdA niet dwarsliggen, maar Plasterk meent dat de plannen op de lange termijn niet afdoende zijn: „Daarvoor moeten echt meer bevoegdheden naar Europa, maar Rutte wil dat niet omdat het zo in het regeerakkoord is afgesproken. Het lijkt me dat hij dat nog eens aan de kiezer voor wil leggen.” Eerder deze week zei PvdA-leider Job Cohen al dat hij nieuwe verkiezingen wil als blijkt dat Nederland bevoegdheden overdraagt aan Brussel.

Plasterk wil nog geen oordeel vellen of bevoegdheden nu wel of niet worden overgedragen, maar hij constateert wel dat bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Nicolas Sarkozy in „ronkende taal” spreken over „nieuwe bevoegdheden” voor Brussel, waar premier Rutte ontkennend zijn hoofd schudt. Plasterk: „Dat lijkt toch met elkaar in tegenspraak.”

Aan het einde van de dag volgt nog een reactie van de PVV. De partij toont zich al langer anti-Europees en ziet in de nieuwe plannen het gelijk van die opstelling. PVV-woordvoerder Tony van Dijck: „Weer meer geld naar de crisislanden, geen mogelijkheid om landen eruit te zetten en het verlies van de vetorechten bij het sowieso al niet te pruimen ESM-verdrag, maakt dat wij die voorstellen niet zullen steunen.” Ook Van Dijck maakt een voorbehoud, maar de PVV heeft genoeg gezien om een referendum te bepleiten. Van Dijck: „Henk & Ingrid moet kunnen beslissen over zoiets ingrijpends, waar we nog lang last van kunnen hebben.”