Lof van de schaamteloze draaikont

Erger dan een leugen is een opzichtige leugen. Zeker in de politiek. Deze week liet Guido Westerwelle, de Duitse minister van Buitenlandse Zaken, zien hoe pijnlijk dat kan zijn.

Hij was gastheer van een grote internationale conferentie over Afghanistan, in Bonn. Tien jaar nadat de Talibaan ten val zijn gebracht beseffen de landen van de NAVO dat het niet gaat lukken rust en stabiliteit in Afghanistan te brengen. De grote vraag voor het Westen is nu: hoe komen we er uiterlijk in 2014 weg, zonder dat het land meteen in een burgeroorlog wegzinkt?

En wat zegt Westerwelle, al met één voet buiten de deur, tegen de Afghanen? „U zult niet in de steek gelaten worden.” Alsof de Afghanen niet allang in de gaten hebben dat ze juist wél aan hun lot worden overgelaten.

Natuurlijk, er zijn allerlei beloftes over hulpprojecten die doorlopen. Politiek en economisch zullen we nauwe banden blijven onderhouden als de militairen eenmaal zijn vertrokken. Maar kern van de zaak is dat de NAVO eindelijk beseft dat ze de gewelddadige situatie in Afghanistan niet aankan. De Afghanen mogen het straks zelf gaan proberen.

Bloedige terreuraanslagen? Verlammende corruptie door het hele overheidsapparaat? Taai verzet van de Talibaan? Groeiende spanningen met buurland Pakistan? IJskoud zegt Westerwelle: „De grondslagen zijn gelegd voor een vrij en welvarend Afghanistan.”

Dat is een dubbele belediging. De Afghanen (en ons) wordt niet alleen onzin verkocht. Westerwelle gaat er ook vanuit dat we allemaal zo dom zijn dat we dat niet in de gaten hebben. Waarom de schijn ophouden, als toch niemand er meer in gelooft?

Politici liegen, luidt een bekende smoes, omdat de mensen bedrogen willen worden. Omdat het publiek de waarheid niet aankan, of er nog niet aan toe is. En natuurlijk omdat het toegeven van fouten, en terugkomen op een eerdere standpunt, politieke zelfmoord zou zijn.

Dan maar liever liegen tegen de klippen op. Zoals deze week in de Tweede Kamer, waar premier Rutte maar bleef volhouden dat er heus geen extra bevoegdheden aan Brussel worden overdragen. Want dat was immers beloofd in het regeerakkoord? Liever een loopje nemen met de waarheid, zelfs als iedereen dat doorziet, dan riskeren dat je uitgemaakt wordt voor een draaikont.

Ten onrechte heeft de draaikont in de politiek een slechte naam. Zonder zo nu en dan een draai te maken en een verkiezingsbelofte te breken, valt een land niet te regeren. Zeker niet een coalitieland als Nederland, zeker niet in tijden van crisis.

Gelukkig begint men daar in Den Haag langzamerhand wat minder krampachtig over te doen. Een enkeling laat zich zelfs kennen als een draaikont zonder gêne.

Woensdag werden in deze krant de fractievoorzitters van VVD, CDA en PvdA ondervraagd over de eurocrisis. En zowaar, twee van hen erkenden dat ze aan het schuiven waren, aan het draaien, om straks te kunnen instemmen met de overdracht van meer soevereiniteit aan Brussel.

PvdA-voorman Cohen sprak nog voorzichtig over „oplossingen waar we eerder niet aan toe waren”. Niet de standpunten van zijn partij waren achterhaald, zover wilde hij nog niet gaan, maar de situatie vroeg wel om nieuwe oplossingen.

Zijn collega Van Haersma Buma van het CDA zei onomwonden: „De omslag bij mijzelf en mijn partij over het economische belang van Europa is deze zomer gekomen.” En: „Ik kijk uit het raam naar hoe de wereld eruit ziet. En het is niet zo dat de wereld zich aanpast aan mijn standpunten.”

In één moeite door biechtte hij op dat hij altijd al een „pro-Europese grondhouding had gehad”. En dus „was het voor mij niet lastig om mijn standpunt te herzien”.

Hij sprak zomaar de taboewoorden ‘omslag’ en ‘standpunt herzien’ uit. Wat een verademing. Niet iedere dag hoor je een politicus er zo rond voor uitkomen dat hij op het verkeerde spoor zat en nu een andere kant op gaat.

Het verdient navolging. In Kabul en bij de NAVO net zo goed als in Den Haag en Brussel. Laat de NAVO ophouden met tegen beter weten in beweren dat het de goede kant op gaat met Afghanistan. En dat al die aanslagen tekenen zijn dat de Talibaan en hun bondgenoten wanhopig zijn omdat ze de strijd verliezen.

En laat Rutte en de VVD nu ook maar zeggen waar het op staat in Europa. De kiezers weten het tóch al, en ze verdienen het serieus genomen te worden.

Uiteindelijk gaat het er niet om of politici draaien of beloftes breken, maar of ze de belangen van hun lang goed behartigen. En daarvoor moet je af en toe uit het raam kijken – en flexibiliteit tonen als blijkt dat de wereld zich nog niet aan je standpunten heeft aangepast.

Juurd eijsvoogel

    • Juurd Eijsvoogel