Gloeilampensmokkel uit de rafelrand van de Europese Unie

Idriz belt opgelucht lachend vanaf luchthaven Berlijn Tegel. Hij is de douane door met in zijn handbagage het pakketje dat wij hem meegaven. De inhoud: acht gloeilampen van honderd watt. De kwetsbare peertjes zijn met succes vanuit Servië de Europese Unie in gesmokkeld, waar verkoop verboden is.

Hij had het zorgvuldig verstevigde doosje – we zagen ze al breken onder een laptop in het bagagerek – toegedekt met een slof sigaretten. Een sluwe afleidingsmanoeuvre, want dat is de gewone contrabande die een in de twintigste eeuw getrainde douanier verwacht op een vlucht uit het Oostblok.

Een paar uur nog en dan kan onze Duitse vriend de energieverspillende waar dankbaar in ontvangst nemen. Gloeilampen zijn in Duitsland volgens hem, cultuurhistoricus met een huis vol designlampen, alleen nog en met grote moeite ‘onder de toonbank’ te krijgen. Het is al de tweede keer dit jaar dat ik meewerk aan dit soort dubieuze transacties. Via via bereikte me een half jaar geleden de vraag of ik eens op zoek kon gaan naar peertjes. De mensen in kwestie hebben een antieke hanglamp boven hun eettafel. Zo een die gezellig licht geeft in hun verbouwde Noord-Hollandse dijkhuis. Spaarlampen met veel licht maar zonder warmte verspreiden blijkbaar niet dezelfde sfeer als een gelig peertje.

Ik wist dat gloeilampen uit de gratie waren, maar had geen idee van de schrijnende situaties waartoe dat leidt. Kom dan maar hier, in Europees buitenbeentje Servië. Het land dat zelfs nog geen EU-kandidaatlid is en waar dus alles wat de Europese Commissie verboden heeft, inclusief gloeilampen, nog gewoon verkrijgbaar is.

Tot een paar jaar geleden was het zelfs moeilijk om hier aan spaarlampen te komen. Ze zijn duurder in de aanschaf en mensen zijn arm. Gloeilampen zijn nu in de aanbieding bij de supermarkt, 37 dinar voor 40 watt – 100, 60 of 200 watt hebben we ook. Je hoeft je niet te legitimeren bij het afrekenen.

Mijn vader vertoont op bezoek in Servië ongezonde belangstelling voor verfwinkels. Hij scant het interieur op zoek naar blikken loodmenie mét lood of carbolineum. In Nederland verboden vanwege de gezondheidsrisico’s, maar schijnbaar oh zo effectief om bielzen en ander buitenhout tegen rot te beschermen.

Hij heeft het gelukkig nog niet kunnen vinden. Serviërs smeren hun houten schuurtjes en hekken gewoon in met afgewerkte motorolie. Dat doet het ook en is gratis.

De spaarlamp is echter onmiskenbaar aan een opmars bezig. Onze deelgemeente gaf ieder huishouden er laatst een gratis. Begin december beslissen de Europese regeringsleiders mogelijk dat Servië klaar is om kandidaat te worden voor lidmaatschap van de club. Wie nog op gloeilamptoerisme wil aan de rafelranden van de Europese Unie, moet er snel bij zijn.

Marloes de Koning