Alleen in voetbal toont Britse man zijn emotie

DAVID: Zou Gary Speed ooit hebben vermoed dat hij de prinses Diana van het voetbal ging worden?

SIMON: Heb je het nu over die Britse oud-voetballer die vorige week zelfmoord pleegde?

DAVID: Nou, inmiddels is Speed iets meer dan dat. Van hardwerkende middenvelder en bondscoach van Wales is hij al bijna Sint Gary geworden. Is dat niet tot jou in Parijs doorgedrongen – de altaartjes van bloemen, sjaals en replicashirts? De fans van rivaliserende teams die op tv huilen en zijn naam zingen?

SIMON: Nee, ik wist niet dat het hele land in rouw was. Maar waarom willen Britten die hem nooit hebben ontmoet nu om hem treuren?

DAVID: Het is nog veel gekker dan je je voor kunt stellen. Speed was vroeger bijvoorbeeld de nummer elf van Leeds United. Nou, vorig weekend zongen de Leeds-fans vanaf de elfde minuut van de wedstrijd elf minuten lang zijn naam.

SIMON: Net als bij de herdenkingen van 11 november! Op het elfde uur van de elfde dag van de elfde maand herdenken Britten de Eerste Wereldoorlog. Nu graven we pas echt diep in de Britse mannelijke psyche. Vermoedelijk herdenken ze Speed als een soort dode soldaat omdat Britse mannen slechts over twee onderwerpen emotioneel mogen worden: voetbal en oorlog.

DAVID: Weet je wat raar is? Speed heeft 18 jaar gevoetbald, maar ik kan me geen enkel spelmoment van hem herinneren.

SIMON: Ik kan me alleen een drie-in-een-bed-schandaal van hem herinneren. Hij leek in alles dus een typisch Britse voetballer.

DAVID: Maar achter die onopvallende mannelijke façade gingen blijkbaar demonen schuil. Misschien dat de mannelijke fans zich daarmee identificeren: ‘Hé! Ik heb ook emotionele problemen, en ik verhul ze net als Gary’.

SIMON: In Brazilië doen ze het heel anders.

DAVID: Hoe dan?

SIMON: Nou, enige dagen na de dood van Speed verloren we Sócrates, één van de grootste voetballers aller tijden.

DAVID: Werden Brazilianen ook niet gek van verdriet?

SIMON: Nee, zij toonden zeg maar de ouderwetse Britse stiff upper lip. Ze waren wel verdrietig, maar alleen zijn vrienden, familie en wat fans in de regio São Paulo treurden in het openbaar. En zelfs dat ging snel weer over.

DAVID: Hoe moeten wij als amateurantropologen dan de Britse rouw om Speed duiden?

SIMON: Ehhh: alleen in het voetbal mogen Britse mannen emotie tonen. Daarom houden ze van voetbal.

DAVID: Ja, alleen in het voetbal zie je Britse mannen gezamenlijk over liefde zingen – meeslepende liederen als ‘We love you Scholesy, we do’.

SIMON: En nu mogen ze om Gary Speed huilen. Britse mannen vinden de rouw leuk, omdat dit de kans is om hun gevoelige kant te tonen. Het Britse voetbal vult blijkbaar een emotionele leemte.

DAVID: En een spirituele leemte. Groot-Brittannië was het eerste land waar de kerken leegstroomden, maar van zo’n voetbalritueel knappen de zielen weer op.

SIMON: Ik zie de dood van Diana als keerpunt. Haar begrafenisstoet reed indertijd langs mijn huis, dus ik ging de straat op om te kijken. Bijna alle toeschouwers waren vrouwen – inclusief twee in zwarte jurken die huilden van verdriet – en op dat moment besefte ik dat dit helemaal geen nationale rouw was. Het was een vrouwelijke rouw. Diana was de beschermheilige van ongelukkige vrouwen.

DAVID: Waarvan is Gary Speed dan de beschermheilige?

SIMON: Misschien van niets. Misschien is hij alleen een excuus voor Britse mannen om zich er ook in te mengen.

DAVID: Waarin?

SIMON: Wat we in 1997 met Diana zagen wordt nu met testosteron herhaald. Britse mannen hebben een stijgende behoefte om hun emoties in het openbaar te uiten. De tactische arena is klein: dit gebeurt alleen in het voetbal. Maar de strategische ambitie is enorm: mannen proberen vrouwen te imiteren. Emoties waren ongeveer het enige speelterrein waarop vrouwen een monopolie hadden. Nu nemen wij dat ook nog eens over.

Simon kuper en david winner

    • David Winner
    • Simon Kuper En