Wat eerlijkheid zou helpen

3

Peter Kanne: De gedoogdemocratie. Heeft stemmen eigenlijk wel zin? Meulenhoff, 334 blz. € 19,95

Wie is Peter Kanne?

Peter Kanne is ‘senior onderzoeksadviseur’ bij opiniepeiler TNS NIPO. Hij is doorgaans niet te beroerd zijn mening bij de cijfers te geven, waaraan hij zijn populariteit onder parlementaire verslaggevers dankt.

Het probleem?

Het cynisme waarachter Gabriël van den Brink (zie rechtsboven) diep gevoelde idealen ziet, vindt Kanne terecht. Zelf is hij ook cynisch, over het vermogen van politici om de verlangens van kiezers te herkennen en te begrijpen.

Peter Kanne geeft veel cijfers om het onbegrip tussen kiezer en gekozene te illustreren. Zoals de hypotheekrenteaftrek, een onderwerp dat van groot belang was in de verkiezingscampagne van 2010. Economen en de SER waren eensgezind: de politiek moet iets doen aan de aftrek, die de woningmarkt verstoort en op de lange duur gevaar sticht voor de overheidsfinanciën. Het bureau van Kanne peilde enkele maanden voor de verkiezingen dat ook de Nederlandse bevolking inmiddels in meerderheid inzag dat er iets moest gebeuren. Maar de leiders van de PVV, de VVD en het CDA durfden het niet aan. Ze namen zelfs de moeite niet meer om te ontdekken voor welke maatregel genoeg draagvlak bestaat. Ze namen geen risico en waren categorisch tegen. Zo heeft eigenlijk niemand gekregen wat hij wilde.

Oplossing?

Eerlijkheid. De permanente staat van verwarring onder politici maakt kiezers cynisch over hun bestuur, of ze dat nu zelf hebben gekozen of niet. Het zou helpen, meent Kanne, als politici eerlijker zijn – over hun standpunten, hun inzet, de compromissen. Enige consistentie kan ook geen kwaad.

Eerlijk en helder betekent niet dat politici extremer stelling moeten nemen. Terwijl politicologen graag klagen over de middelpuntvliedende krachten in de Nederlandse politiek, laat Kanne overtuigend zien dat kiezers juist meer naar het politieke midden tenderen dan de politieke partijen. CDA’ers en VVD’ers zijn linkser dan hun politieke vertegenwoordigers, terwijl GroenLinks-stemmers en PvdA’ers rechtser zijn dan hun partij. Kortom: politici moeten beter kijken naar peilingen. Zegt de opiniepeiler. (PvO)