'Toezicht financiële sector is volslagen ineffectief'

Marktwerking in de financiële sector is een bedreiging geworden. Het toezicht op banken en verzekeraars is volslagen ineffectief door de complexiteit en verwevenheid van de financiële sector. Dat concludeert hoogleraar Financiële Markten Arnoud Boot van de Universiteit van Amsterdam.

„De veranderingen in de financiële sector in de afgelopen vijftien jaar hebben geleid tot grotere wispelturigheid en kuddegedrag, en daarmee tot een groter systeemrisico. De belangrijkste risico’s komen stelselmatig bij de maatschappij terecht”, zegt Boot vandaag in gesprek met deze krant.

De hoogleraar plaatst grote vraagtekens bij de bijdrage van banken en verzekeraars aan de economische ontwikkeling. Die zijn in omvang veel harder gegroeid dan de economie waardoor risico’s toegenomen zijn. Het bankwezen is volgens de wetenschapper een eigen leven gaan leiden in plaats van als intermediair via het sparen en uitlenen van kapitaal economische groei te faciliteren. De sector groeit ook vanzelf. „Financiële instellingen hebben de neiging steeds groter en complexer te worden, terwijl dit mogelijk niet economisch efficiënt is.”

In de jaarlijkse preadviezen aan beleidsmakers van de Koninklijke Vereniging voor de Staathuishoudkunde, een traditie van economen om meer bij de samenleving betrokken te zijn die meer dan 100 jaar geleden teruggaat, waarschuwt Boot vandaag samen met promovendus Mark Dijkstra voor de inmiddels destructieve werking van marktkrachten in de financiële sector. De laatste is volgens hen te groot geworden en de snelheid van de markten te gevaarlijk. Boot: „De tucht van de markt heeft een perverse werking. Het moedigt financiële instellingen aan tot het nemen van te veel risico.”

ING-topman Jan Hommen zei onlangs in de enquête van de commissie-De Wit dat het concern door beleggers gedwongen werd meer risico’s te nemen, vlak voordat ING noodsteun van 10 miljard euro nodig had. Volgens Boot is dit een algemene tendens. „Financiële markten dwingen je de mode van de dag te volgen. Iedereen wordt dezelfde kant op gestuurd door de markt. En niemand durft achter te blijven. De markt zelf corrigeert dit niet; het is juist de oorzaak ervan.”

De econoom ziet er een bedreiging in voor het toezicht. „Het erge is dat dit gedrag tot systeemrisico leidt: iedereen zit tegelijk verkeerd. Een nachtmerrie voor de toezichthouder. De zogeheten disciplinerende werking van de markt functioneert dus niet als hulp bij het toezicht in de financiële sector.”

Interview Boot: pagina 31

    • Jeroen Wester