Mens, durf te moraliseren!

5

Dick Pels en Anna van Dijk (red.): Vrijzinnig paternalisme. Naar een groen en links beschavingsoffensief. Bert Bakker, 285 blz. € 19,95

Een boek van Groenlinksers?

Dick Pels is behalve socioloog inderdaad directeur van het wetenschappelijk bureau van GroenLinks. Anna van Dijk is filosofe. Behalve zij schreven nog dertien auteurs mee aan deze bundel.Ze zijn zeker niet allemaal lid van GroenLinks. Ze delen wel een afkeer van het antipaternalisme van het ‘liberaal-populistische kabinet-Rutte’.

Het probleem?

De populariteit van het ‘gewoon jezelf kunnen zijn’, de gedachte achter een oude VVD slogan. Want: we kunnen wel om het hardst roepen dat vrijheid het hoogste goed is en betutteling het grote kwaad, maar als dat neerkomt op bot individualisme, zet dat de samenleving op dood spoor. Mensen moeten ook worden aangezet om het goede te doen, zoals zich milieubewust en solidair gedragen.

Wat is de oplossing?

Moraliseren. Veel en vaak. Een ‘democratische discussie’ heet dat in Vrijzinnig paternalisme. Want ‘als vrijheid niet vanzelf leidt tot vrijzinnigheid en emancipatie niet vanzelf tot goed gedrag, moet het vrijheidsstreven worden verdiept met een moreel project van matiging, zelfbeheersing, zelfrelativering en sociale verantwoordelijkheid’. Duwtjes in de goede richting kunnen helpen, zoals: het ‘paal en perk stellen’ aan reclames voor ongezond voedsel gericht op kinderen om obesitas tegen te gaan. En voor het ‘goede groene leven’ zou isolatie van woningen verplicht moeten worden gesteld – of bijna, dat blijft onduidelijk.

Wordt het vaker concreet?

Ja. Zo menen Dick Pels en Marina Lacroix dat het fout was om prostitutie te legaliseren. Als seksuele zelfbeschikking gelijk is aan de vrije verkoop van seks, wint de ‘commerciële antimoraal’: alles is te koop wat maar geld opbrengt. Daarbij is de grens tussen vrijwillige en gedwongen seks vaag. Daar moeten libertaire denkers niet te makkelijk over doen, aldus deze vrijzinnig-paternalisten.

Moraal van het verhaal?

Het emancipatieverhaal is mislukt als het leidt tot burgers die zich niets laten zeggen. Ook vrijzinnige mensen moeten leren moraliseren. Titel van het nawoord: vrijheid, met mate. (PvO)

    • Pieter van Os