Leve het huiskamerideaal

2

Gabriël van den Brink: Eigentijds Idealisme. Een afrekening met het cynisme in Nederland. Amsterdam University Press, 104 blz. € 17,95

Het probleem?

Een (bekende) analyse luidt dat de geest van negativisme die door Nederland waait, gevolg is van de secularisering en materialisme. De politiek baseert zich op dit vermeende cynisme en nihilisme. Maar klopt deze aanname wel? Zijn we echt zo zonder idealen en hogere waarden? Of herkennen we die niet als we ze zien? Idealen zijn niet verdwenen, maar zijn gedemocratiseerd en verplaatst naar de privésfeer. Idealen bestaan dus nog wel, maar niet in het openbaar. Ook de politiek negeert ze. Geen wonder dat burgers zich niet meer in de politiek herkennen. Hierin schuilt een verklaring voor de bekende paradox ‘met mij gaat het goed, maar met ons gaat het slecht’.

Zegt wie?

Socioloog Gabriel van den Brink. Hij is hoogleraar maatschappelijke bestuurskunde aan de Universiteit van Tilburg en doceert aan de Politie Academie.

De oplossing?

Erken persoonlijke idealen. Stimuleer mensen om gemeenschappen te stichten rond gedeelde waarden. Dat gebeurt trouwens al vanzelf. Mensen doen nog steeds vrijwilligerswerk, houden een buurtfeest, doneren geld, zetten hun handtekening onder een internetpetitie. Deze civic talk zou de relevantie van de politiek vergroten, omdat mensen zien dat politici zich onbaatzuchtig inzetten voor een ideaal, in plaats van enkel voor koopkrachtplaatjes en kiezersgunst.

Wordt het ergens concreet?

Als het om oplossingen gaat is Van den Brink een stuk vager. Wel concreet zijn de interviews met Nederlanders over het in de praktijk brengen van hun idealen – al kom je er niet achter hoe sociale wenselijkheid in de vraagstelling is vermeden. Als men ú vraagt naar hoe u hoge idealen in praktijk brengt, zegt u dan: ik werk alleen maar voor het geld?

Moraal?

We zijn lang niet zo’n cynische en zelfzuchtige samenleving als wel denken. Nu is het zaak de inzet voor de buurtvereniging en de betrokkenheid bij de school van onze kinderen te vertalen. Maar hoe? Tja... (MS)