Internetvrijheid is vooral iets 'voor andere landen'

Google-baas Eric Schmidt en de Amerikaanse minister Hillary Clinton werpen zich in Den Haag op als verdedigers van het vrije web. Uit principe en eigenbelang.

U.S. Secretary of State Hillary Clinton delivers a speech at the Conference on Internet Freedom, hosted by the Dutch Ministry of Foreign Affairs in The Hague December 8, 2011. REUTERS/J. Scott Applewhite/Pool (NETHERLANDS - Tags: POLITICS) REUTERS

Ze werd onthaald als de special guest star van het vrije web. Hillary Clinton, de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, hield gisteren op de conferentie Freedom Online in Den Haag een betoog over vrijheid op internet. Net als Eric Schmidt van Google was Clinton te gast op een bijeenkomst georganiseerd door haar Nederlandse collega Uri Rosenthal (VVD).

Landen die internettoegang blokkeren en bloggers en online-activisten opsluiten lopen grote economische achterstand op, was Clintons boodschap. En: vrije toegang tot informatie stimuleert democratische processen in dictatoriale regimes.

Weinig bezoekers van de tweedaagse conferentie zullen het met haar oneens zijn geweest. Clinton hield dit soort speeches ook al vaker. Begin 2010 bijvoorbeeld, net na een Chinese hackaanval op Google. De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken legt graag uit hoe Iran, Rusland of China hun internetzaken moeten regelen, maar ze ging in Den Haag voorbij aan kwesties die de internetvrijheid beperken in haar eigen land, the land of the free.

Amerikaanse politici debatteren nu over de Stop Online Piracy Act (SOPA), een omstreden wet die downloaders van illegale films en muziek bestrijdt door websites te blokkeren. Internetbedrijven zijn er uitermate ongelukkig mee. „Volgens SOPA moeten we links verwijderen. Dat is censuur en de technologie is inefficiënt”, zei Eric Schmidt van Google ’s middags nog in een rondtafelgesprek met journalisten.

Laat Amerika het dus zelf afweten als het gaat om onlinevrijheid? „Ach, geen enkele regering is perfect”, zei een diplomatieke Schmidt. Even later stond hij met Clinton op het podium en noemden ze elkaar met een knipoog „medesamenzweerder”.

Het Freedom Online-congres moet leiden tot een coalitie van landen, bedrijven en organisaties die zich sterk maakt voor internetvrijheid. Minister Rosenthal beloofde in totaal 6 miljoen euro vrij te maken voor steun aan bedreigde bloggers in onder meer Iran, Syrië en Zimbabwe. Ook meldde hij trots dat Nederland deze zomer als tweede land ter wereld netneutraliteit invoerde: (mobiele) providers mogen internetverkeer niet filteren om eigen diensten te bevoordelen.

Maar Rosenthal vertelde er niet bij dat zijn kabinet nu een downloadverbod door de Tweede Kamer probeert te loodsen dat nieuwe mogelijkheden voor het blokkeren van websites schept. Google, daarentegen, gaat er prat op dat het geen zoekresultaten naar downloadsites als The Pirate Bay verwijdert – hooguit is de link wat lastiger te vinden. Schmidt: „We zullen het je ten zeerste afraden, maar je kunt via Google op een website met illegaal gekopieerde films terechtkomen.” Wel moet Google voldoen aan de wettelijke beperkingen van elk land waarin het aanwezig is, erkent hij.

Internetvrijheid laat zich meten met meerdere maten. Rosenthal en Clinton pleitten allebei voor beperkingen in de export van afluistersoftware, die dictatoriale regimes „misbruiken” om burgers te controleren. Het lijkt een verwijzing naar de lijst die klokkenluiderssite Wikileaks vorige week presenteerde: een overzicht van bedrijven die afluistersoftware ontwikkelen voor computers, webdiensten en telefoons. Maar juist Wikileaks werd door de VS gedwarsboomd na de publicatie van gelekte diplomatieke documenten.

Geavanceerde afluistersoftware komt met name uit de VS, maar ook uit Nederland. Die landen zouden zichzelf dus strengere exportvoorwaarden moeten opleggen. Afluisteren gebeurt in de Westerse wereld bovendien net zo goed, en niet alleen door inlichtingendiensten. Zo werd vorige week bekend dat Amerikaanse providers CarrierIQ gebruiken, een programmaatje dat stiekem geheime gegevens van smartphonegebruikers doorspeelt. De software is onder meer gevonden op telefoons met besturingssysteem Android – van Google. Eric Schmidt is resoluut: „Met CarrierIQ willen we niets te maken hebben.”

De voormalige Google-baas – Schmidt was tot vorig jaar topman maar gaf die functie terug aan oprichter Larry Page – is nu president-commissaris en bekwaam lobbyist van het grootste internetbedrijf ter wereld (jaaromzet 30 miljard dollar). Google heeft baat bij een open web: hoe meer informatie er in kaart te brengen valt, des te meer advertenties kan het bedrijf verkopen.

Na de toespraak van Clinton kondigde Schmidt Neelie Kroes aan, ex-eurocommissaris van mededinging en nu verantwoordelijk voor de Europese digitale agenda. Schmidts lovende introductie viel ook Kroes op: „Je bent vanavond wel érg complimenteus voor de dames, Eric.”

Schmidt was eerder deze week al in Brussel voor „een beleefdheidsbezoek” aan de huidige eurocommissaris van mededinging, Joaquín Almunia. De EU onderzoekt of Google het enorme marktaandeel van zijn zoekmachine misbruikt om eigen webdiensten te promoten. Ook concurrent Microsoft diende een klacht tegen Google in, terwijl dat bedrijf ooit zelf honderden miljoenen euro’s aan de EU moest betalen wegens machtsmisbruik. In de VS loopt een soortgelijk onderzoek. Maar Google vindt dat machtsmisbruik niet bestaat op het vrije web: internetters kunnen immers altijd wegklikken.

Volgens Schmidt is juist concurrent Apple een bedreiging voor de keuzevrijheid van consumenten. Apple probeert met een patentenoorlog telefoons en tabletcomputers met het Android besturingssysteem van de markt te weren. Al die patentenclaims zijn onterecht, zegt Schmidt.

    • Marc Hijink