Elke fout kan doorgestoken kaart zijn

Na de 7-1 overwinning van Lyon op Zagreb wordt volop gespeculeerd over omkoping. Zeker is dat de manipulatie van voetbalwedstrijden in opkomst is. De UEFA heeft al groot alarm geslagen.

Pak de lijst met verdachte voetbalwedstrijden van het afgelopen jaar erbij en je wordt vanzelf wantrouwend.

De Turkse landskampioen Fenerbahçe wordt verdacht van massale omkoping – negentien wedstrijden in één seizoen. In het Griekse voetbal komt het ene na het andere schandaal aan het licht. Deze zomer werd in Finland Wilson P. uit Singapore tot twee jaar celstraf veroordeeld. Wilson P. maakte deel uit van een internationaal goksyndicaat dat overal ter wereld wedstrijden manipuleerde, stelde de rechter. In Finland had hij negen spelers in één elftal in zijn greep.

Omkoping blijft niet beperkt tot wedstrijden in obscure competities. Ook de uitslagen van duels in de Europa League, voorrondes van de Champions League of WK-kwalificatieseries zijn soms vooraf bepaald door de gokmaffia, bleek dit voorjaar bij een rechtszaak tegen de Kroatische gokbaas Ante S. in de Duitse stad Bochum. En wat te denken van de vriendschappelijke interland tussen Estland en Bulgarije, in februari dit jaar? Bij Aziatische wedkantoren werd alleen maar ingezet op de mogelijkheid dat er vier keer gescoord zou worden. De wedstrijd eindigde in 2-2, dankzij vier strafschoppen. Wereldvoetbalbond FIFA oordeelde later dat de scheidsrechter was omgekocht.

In 2011 is in zeker 24 landen onderzoek gedaan door de politie naar omkoping in het profvoetbal. Elke verdedigingsfout, blunder of toegekende strafschop kan doorgestoken kaart zijn.

Na de 7-1 overwinning van Olympique Lyon bij Dinamo Zagreb in de Champions League, waardoor Ajax op doelsaldo werd uitgeschakeld door de Franse ploeg, wordt volop gespeculeerd over mogelijke omkoping. Vooral de knipoog en opgestoken duim van de Kroatische verdediger Domagoj Vida na een doelpunt van de Franse spits Bafétimbi Gomis voedden de geruchten. Zagreb en Lyon reageerden furieus op de verdachtmakingen. De Europese voetbalbond UEFA meldde in een verklaring geen verdachte inzetten op de gokmarkt te hebben gesignaleerd, en zei het rapport van de scheidsrechter nog af te wachten.

Maar eventuele omkoping hoeft helemaal niet zichtbaar te zijn geweest op de gokmarkt. Lyon zou - in theorie - ook een flinke premie kunnen hebben beloofd aan de spelers van Zagreb, dat al was uitgeschakeld in de Champions League. De zege van Lyon werd door de UEFA beloond met een premie van 800.000 euro en de club krijgt nog eens drie miljoen voor het bereiken van de volgend ronde. De Italiaanse voetbalcompetities staan bekend om dergelijke onderonsjes tussen clubs.

Of de wedstrijd in Zagreb nu was beïnvloed of niet, zeker is dat manipulatie van voetbalwedstrijden in Europa intussen grote vormen begint aan te nemen. Voetbalbond UEFA heeft al diverse malen alarm geslagen, net als het Internationaal Olympisch Comité. „Het Europese voetbal is bang”, zei UEFA-voorzitter Michel Platini bijvoorbeeld. De bond bestempelt jaarlijks zo’n tweehonderd wedstrijden als verdacht. Volgens IOC-voorzitter Jacques Rogge is zelfs „de geloofwaardigheid van sport in gevaar”.

Akkoordjes tijdens een sportwedstrijd waarbij beide partijen baat hebben, zijn geen nieuw verschijnsel. De geruchten over een schip met Argentijns graan dat koers zette naar Peru na de 6-0 zege van het Argentijnse voetbalelftal op het Peruaanse team tijdens het WK van 1978 waren niet de eerste in een lange reeks. In 1993 werd de Franse topclub Olympique Marseille een divisie teruggezet, nadat bekend werd dat tegenstander Valenciennes tegen betaling was verzocht het iets rustiger aan te doen. Kort daarna speelde Marseille in de Europa-Cupfinale.

Sinds de opkomst van grote gokwebsites op internet heeft ook de georganiseerde misdaad zich op wedstrijdmanipulatie gestort. De pakkans is klein – want hoe bewijs je dat een blunder geen blunder was – en de potentiële winsten zijn groot.

Met het goede account of de juiste tussenpersoon zijn vooral bij Aziatische online wedkantoren anonieme inzetten van tienduizenden euro’s mogelijk. Grote spelers als SBObet, IBCbet of 188bet hebben geen vergunning in Europa, maar zijn via het web vrij toegankelijk.

Bij de Aziatische bookies kan op talloze wedstrijden worden gegokt. Op duels in de Albanese, Estse of Moldavische voetbalcompetitie bijvoorbeeld, waar voetballers een paar honderd euro per maand verdienen. De kans is aanwezig dat spelers bezwijken voor de verleiding steekpenningen aan te nemen of zelf in te zetten. Berucht zijn om die reden de duels in de voorronden van de Europa League en de Champions League waarin veel Oost-Europese ploegen uitkomen. De ploegen weten dat zij geen kans hebben om het toernooi te winnen en een toch al verwachte nederlaag levert ook geld op, zeker als de inzet hoog is.

Op jeugdwedstrijden in Noorwegen wordt vanuit of via Azië ook wel eens een gokje van 250.000 euro gewaagd. Op wedstrijden in de Nederlandse eredivisie voor vrouwen kan grof gegokt worden. Hoe minder aandacht, hoe kleiner het risico: voor een Duitse rechter verklaarde een jeugdspeler van Arminia Bielefeld dit jaar dat hij was bedreigd door de gokmaffia om een duel te verliezen.

Deskundigen zien soms patronen, zoals verdacht hoge inzetten op nederlagen die achter een keeper aanreizen als de doelman van club wisselt. Of clubs die de hele wedstrijd met 1-0 voorstaan, terwijl gokkers zeker lijken te weten dat het 1-1 wordt en er in de allerlaatste minuut wordt gescoord.

In Bulgarije blijft het publiek na het zoveelste schandaal intussen weg uit het stadion. En in Singapore werd de hele competitie een paar jaar geleden stilgelegd, nadat was gebleken dat de uitslagen van alle duels in het weekeinde vooraf waren bepaald. Voetballen heeft dan geen zin meer.

    • Dolf de Groot