Een toneelstuk in stembureau nr. 1235

Bij het tellen van de stemmen ging in stembureau 1235 ineens het licht uit. Een waarnemer pakte een zaklamp en zag de voorzitter van het bureau met een pak stembiljetten onder zijn jas.

„Je gelooft nooit wat we hebben meegemaakt”, zegt Anna Golovey, een 44-jarige marketeer van speelgoedwarenhuis Djetski Mir. Als vrijwillige waarnemer heeft ze, na een korte cursus, afgelopen zondag bij stembureau 1235 in het zuiden van Moskou het toneelstuk van de Russische parlementsverkiezingen meegemaakt. „De uitslagen zijn op zo’n opvallende manier vervalst, dat het bijna absurdistisch is.”

In Café Amadeus doet ze samen met haar 24-jarige collega-waarnemer Ljev Karatoen, een IT-specialist, haar verhaal. Opgewonden vertellen ze over de idiootste dag uit hun leven en over het massale protest van morgen, waar naar verwachting ruim 30.000 mensen gaan demonstreren tegen de vervalste verkiezingsuitslagen. „En 30.000 is veel voor Russische begrippen”, benadrukt Anna.

De verkiezingsdag begon gewoon, vertelt Ljev. „Maar ’s middags zei de voorzitter van het stembureau ineens dat hij niet genoeg medewerkers had om invaliden thuis te laten stemmen. Hij wilde dat wij met mobiele stembussen bij die kiezers op bezoek zouden gaan. Maar dan zouden we niet meer in het stembureau zijn, dus daarom hebben we dat geweigerd.”

Vanaf dat moment werd het onrustig op stembureau 1235. Alleen de waarnemer van regeringspartij Verenigd Rusland merkte er weinig van, want die zat in een hoekje en keek de hele dag wezenloos voor zich uit.

Ljev zat bij de stembussen en telde hoeveel stemformulieren daarin werden gestopt. Anna hield bij de tafel van de kiescommissie in de gaten hoeveel stembiljetten er werden uitgereikt. Toen kwam er een dikke man binnen die Ljev probeerde te verjagen. „Hij was het plaatsvervangend wijkhoofd en had niets met het stembureau te maken”, zegt Anna.

En Ljev: „Hij begon me te intimideren en vroeg waarom ik de paspoortgegevens filmde, die naast de namen van de kiezers op de kieslijsten staan. Maar dat deed ik helemaal niet. Ik zat er veel te ver vanaf en bovendien stond mijn camera uit. Toen plofte hij naast me in een stoel en zei dat ik zo ver mogelijk van hem vandaan moest gaan zitten. Hij wilde gewoon dat ik de stembussen niet meer kon zien.”

Toen Ljev hem vroeg in welke hoedanigheid hij bij de stembussen was gaan zitten, antwoordde hij: „In mijn hoedanigheid van burger van Rusland.”

Volgens de tellingen van Anna en Ljev deelden de medewerkers van het stembureau meer stembiljetten uit dan er uiteindelijk in de stembussen belandden. „En na het sluiten van het stembureau bleken er 128 lege stembiljetten verdwenen”, zegt Anna. „Die waren dus gestolen.”

De voorzitter van het stembureau wilde die diefstal later verhullen. Ljev: „Hij weigerde dat aantal in het slotprotocol op te nemen. Vijf uur lang hebben we daar toen over gediscussieerd, tot twee uur ’s nachts. Uiteindelijk hebben wij onze zin gekregen en heeft hij het juiste aantal in het slotprotocol opgenomen.”

Om kwart voor zeven ’s avonds, een kwartier voor sluiting van de stembussen, kwam er ook nog een jongen binnen, die de stembureauvoorzitter een tas overhandigde. Die tas zette hij vervolgens in een apart kamertje. Anna: „Maar zodra om twee uur ’s nachts de stembussen op tafel werden geleegd en het tellen begon, ging de voorzitter met openhangend colbert opnieuw naar dat kamertje en kwam hij terug met zijn jasje tot boven toe strak dichtgeknoopt. Hij ging tegen de muur staan, naast onze collega Denis. En precies op dat moment viel het licht uit. Denis deed zijn zaklantaarn aan en zag dat de stembusvoorzitter naar de tafel wilde snellen om de stembiljetten die hij onder zijn jasje hield, daar uit te storten. ‘Als u niet onmiddellijk naar uw plaats terugkeert, schakel ik het Openbaar Ministerie in’, zei hij. ‘Want wat u nu doet is strafbaar.’ De voorzitter gehoorzaamde geschrokken. Binnen een minuut ging het licht weer aan.”

Om half vier ’s ochtends waren de stemmen geteld en werden de leden van het stembureau en de waarnemers het eens over de uitslagen die in het slotprotocol werden opgenomen.

Maar toen Anna en Ljev de volgende ochtend wakker werden en een blik wierpen op de site van de hoofdstedelijke kiescommissie, vielen ze om van verbazing. Ljev: „Op die site lazen we dat parlementaire oppositiepartij Rechtvaardig Rusland op ons stembureau slechts 70 stemmen had gekregen in plaats van de 198 die in ons slotprotocol stonden vermeld. De partij was gekelderd van 20,5 procent naar 8,4 procent van de stemmen. Het verlies was onopvallend over de andere zes partijen uitgesmeerd. Ook was er ineens geen sprake meer van de 128 verdwenen lege stembiljetten.”

Ze gingen naar het hoofdkantoor van de organisatie die het project van de vrijwillige waarnemers had opgezet. Anna: „Daar vertelden ze ons dat heel veel van de andere waarnemers precies hetzelfde hadden geconstateerd. Ze hebben ons nu aangeraden onze klachten te bundelen en daarmee naar de rechter te stappen. En dat gaan we zeker doen.”

„Maar eerst zaterdag demonstreren tegen het vervalsen van de uitslagen”, zegt Ljev. „Want dat is op dit moment het allerbelangrijkste voor de toekomst van ons land.” Het Kremlin heeft ondertussen zijn eigen tegenoffensief geopend. Waarnemers zoals Ljev en Anna zouden zelf de uitslagen hebben vervalst.

    • Michel Krielaars