Eén grote gordijnenextravaganza

De nieuwe VPRO-serie over de tienjarige Ollie Hartmoed gaat over een gebroken gezin. Schrijver Alberdingk Thijm: „Ik bedacht een versnipperde zooi waar niets van klopt.”

„Ollie heeft een familie die druk is met scheiden, trouwen en problemen”, zegt de tienjarige Teun Stokkel. „Ollie houdt van iedereen en voelt zich verantwoordelijk voor iedereen.” Teun Stokkel speelt de hoofdrol in de kerstserie Het gordijnpaleis van Ollie Hartmoed die de VPRO vanaf morgen uitzendt. Ollie’s overgrootvader wordt honderd jaar en heeft twee verjaardagswensen: dat zijn gebroken familie voor één keer samenkomt, en een witte Kerst. Vier afleveringen lang probeert Ollie dat voor elkaar te krijgen, ondertussen worstelend met een hartafwijking.

Woensdag was de première in het Amsterdamse Tuschinski, waar de bezoekers een knipperend hartspeldje kregen en ‘Olliebollen’. Teun Stokkel zegt na afloop in het café – te midden van hartpatiëntjes die een handtekening van hem willen – dat hij zelf niet zo’n samengesteld gezin heeft: „Nee, gewoon mijn mama, mijn papa, mijn zus en mijn broer. Maar als je een gebroken gezin hebt, kun je wel twee keer pakjesavond vieren. En twee Kersten.”

In het eerste deel zien we hoe Ollie met zijn moeder en zijn zus intrekt bij haar nieuwe vriend, die drie etters van kinderen meebrengt. Ondertussen stikt de 99-jarige Opapa bijna in een krentenbol en gaat oma weg bij opa omdat ze een verhouding heeft met haar Russische sportleraar. Het programma is druk op alle fronten: veel drama’s, veel personages in ingewikkelde samenstellingen, druk beeld, prominente kopermuziek. Rustpunt is steeds het met blonde lokken omlijste engelengezicht van Ollie, die al het leed overziet.

Na Waltz (2006) en Adam – E.V.A. (2011) is Het gordijnpaleis van Ollie Hartmoed de nieuwe groots opgezette televisieserie van dramaschrijver Robert Alberdingk Thijm en regisseur Norbert ter Hall. Nóg grootser dan die vorige want we zitten in de kerstweken en dan moet je uitpakken.

Hoe is het begonnen?

Alberdingk Thijm: „Ik wilde een serie maken over een jongetje dat heel veel van gordijnen weet. Ik was in Mainz bij de ZDF, want die wilde graag met ons samenwerken, en de redactrice zei: waarom maak je niet iets over een gebroken gezin?’’’

Ter Hall: „A patchwork family.’’ Alberdingk Thijm: „Dat vond ik zo truttig en afgezaagd. Maar toen dacht ik: als ik het nu eens enorm uitvergroot? Ik bedacht een totaal versnipperde zooi waar niets van klopt, waarin iedereen gescheiden en twee keer hertrouwd is, waardoor het wemelt van de exen, halfzusjes en stiefbroertjes. Ook hun kwesties heb ik flink aangezet. Alcoholisme, adoptie, homoseksualiteit, christen-fundamentalisme, een halfbroer die een halfzus wil wezen. En dan heeft Ollie ook nog een gaatje in zijn hart.”

Ter Hall: „Het moest echter niet felrealistisch worden. Daarom wilde ik alles juist gestileerd eruit laten zien, als in een sprookje. Na A’dam – E.V.A., dat documentair is gedraaid, was het fijn om weer eens iets met veel art direction te doen.”

De serie is in België gefilmd, en de halve cast is Vlaams. Is dat omdat Vlaamse omroep VRT co-producent is?

Ter Hall: „Nee, dat volgde uit mijn keuze. Ik wilde naar het buitenland om weg te komen van het realisme. Het straatbeeld moet duidelijk vreemd zijn. Eigenlijk wilde ik in Oezbekistan draaien, maar dat was lastig. Nu hebben we rond Luik gefilmd. Ideaal omdat je daar van die rare huizen hebt. Ze zijn allemaal anders. En je hebt krankzinnige combinaties: vervallen industrie, zo’n arbeiderswijkje met middenin een enorm neoclassicistisch paleis met een trap. Dat is dan de basisschool. Een lukraak samengestelde stad; dat paste bij onze lappendekenfamilie.”

Klopt het dat de medewerking met de VRT op problemen stuitte?

„Inderdaad. Ze schrokken van de zware thema’s die we aankaarten. Sommige daarvan leken ze niet zo geschikt voor kinderen.”

Voorbeeld?

„Dat Julius, de halfbroer van Ollie, in een jurk rondloopt.’’En nog erger: De partner van Julius wordt gespeeld door Louis Talpe, beroemd in Vlaanderen als agent Toby in de kinderserie Mega Mindy. Kinderheld Toby homoseksueel: daar was de Vlaamse jeugd nog niet klaar voor. Vond de VRT. Dus zendt de VRT de serie nu niet meer uit op kinderzender Ketnet, maar op de gewone zender Eén.

Ter Hall: „Ik heb vooral veel gekeken naar oude films van Fellini, de meester van de films over grote families. Om het volle, drukke gevoel over te brengen heb ik bijna alles in totalen gefilmd. Steeds veel mensen in beeld, net als bij Fellini. De enige close-ups zijn van Ollie.’’

De Hartstichting is sponsor. Heeft Ollie daarom een gaatje in zijn hart?

Alberdingk Thijm: „Nee, het gaatje was eerst. Om het te dichten, krijgt hij een soort gordijntje in zijn hart. Dat past bij het gordijnenthema.”

Ter Hall: „Het thema bijeengeraapt zootje hebben we ook laten terugkomen in de kleding. De helft van de familie heeft kleding uit de vroege jaren zestig, de andere helft loopt in trainingspakken uit de jaren tachtig. En Opapa komt uit de negentiende eeuw, omdat we ook goed naar Dickens hebben gekeken, voor het kerstgevoel.”

Alberdingk Thijm: „Dickens schuwt ook de grote problemen niet. Bij Dickens gaat het over de strijd tegen materiële armoede. Het probleem van onze tijd is de emotionele armoede. Ollie heeft, net als Olivier Twist, een gouden hart en vecht tegen die emotionele armoede. We wilden een modern kerstverhaal met een eeuwenoude boodschap, dat we hebben elkaar nodig hebben. En dat liefde en bonje hand in hand gaan. Zonder strijd geen liefde.”

Waarom heeft Ollie een gordijnen-hangup?

Alberdingk Thijm: „Aan die gordijnen kon ik zoveel ophangen. Ollie probeert zijn familie weer gelukkig te maken. En die gordijnen staan voor dat streven. Met gordijnen maak je een huis huiselijk. Hij zit in de lelijkheid en probeert via die gordijnen, schoonheid te vinden.”

Ollies familie had ooit een gordijnenhandel. Het heroveren van het familiebezit gaat gelijk op met het bijeenbrengen van de familie.

Alberdingk Thijm: „En het is een feest voor de production design. Toen ik het idee voor de serie kreeg in een hotelkamer in zuid-Duitsland, had ik uitzicht op een gordijnen-extravaganza van wel vier verschillende lagen: een raampartij met geplooide vitrages, daarover dieprode, gevoerde overgordijnen van changeant geweven zijde, omlijst met bronskleurige siergordijnen afgezet met tressen en biezen van goudbrokaat. En ter completering ook nog zilverkleurige verduisteringsgordijnen van katoen en polyester.”

Het gordijnpaleis van Ollie Hartmoed Vanaf morgen, Ned.1, 18.55-19.50 uur

    • Wilfred Takken