De samenredzaamoverheid

4

Eelke Blokker en Albert Jan Kruiter: In ons belang. Pleidooi voor publieke Waarden. Van Gennep, 54 blz. € 4,95

Wat is het probleem?

In moderne democratieën besteden burgers de zorg voor het publiek belang uit aan de overheid. Voor die overheid wordt die taak te duur, zodat marktmechanismen worden geïncorporeerd. In plaats van gelijkheid en rechtvaardigheid regeren voortaan concurrentie en kostenreductie. Overheid, bedrijfsleven en civil society worden een karikatuur van zichzelf, gevangen in armetierig marktdenken of mokkend consumentengedrag. Links vecht voor het behoud van vermolmde instituties. Ondertussen vernietigt rechts de restjes van de publieke ruimte.

Wie zeggen dit?

Albert Jan Kruiter en Eelke Blokker zijn mannen van theorie én praktijk. Kruiter promoveerde op een proefschrift over de op De Tocqueville geënte stelling dat geïndividualiseerde burgers een bureaucratische overheid over zich afroepen. Eelke Blokker heeft een uitzendcentrale voor langdurig werklozen. De twee drijven het ‘Instituut voor Publieke Waarden’ dat in opdracht taaie bedrijfsculturen probeert te hervormen.

Hebben ze ook een oplossing?

Dat valt tegen. We moeten weer burgers worden. En het gestolde wantrouwen doorbreken. Maar hoe vaak hebben we dat al gehoord?

Dan misschien een concreet plan?

Volgens Kruiter en Blokker zal meer overheid ons niet uit de patstelling helpen, meer markt evenmin. Maar wat dan wel? Blije allianties, ‘samenredzaamheid’ en buurtprojecten van burgers die het zat zijn? De beste voorbeelden biedt misschien de website van Kruiters en Blokkers Instituut voor Publieke Waarden. Een project daar behelst bijvoorbeeld het transplanteren van de veiligheidsprotocollen uit de luchtvaart (gebaseerd op hiërarchie en eigen verantwoordelijkheid) naar de jeugdzorg, als tegenwicht tegen daar heersende consensuscultuur.

Moraal van het verhaal

De kwestie meer of minder overheid is passé. Of zou dat in ieder geval moeten zijn. De kloof tussen burger en politiek is misschien te doorbreken met praktische ideeën. (MS)