De bokkensprongen van Poetin

Of de verontwaardiging over de stembusfraude in Moskou overslaat naar Rusland wordt morgen duidelijk bij de ‘demonstraties voor eerlijke verkiezingen’ in tientallen Russische steden. Maar het regime-Poetin maakt nu al rare sprongen.

Het is geen verrassing dat gedoodverfd president Poetin in het verzet de hand ziet van Washington dat met geld en „een signaal” het protest in beweging zou hebben gezet. Paranoia duikt ook in Rusland vaker op als er autoritaire leiders aan de macht zijn.

Wel opmerkelijk zijn de stappen die het bewind zelf zet. Zo pleitte de presidentiële ideoloog Soerkov voor de oprichting van een ‘liberale’ massapartij voor de stedelijke burgers. Een brutaal idee, omdat juist Soerkov afgelopen tien jaar heeft meegewerkt aan de liquidatie van staatswege van elk liberaal alternatief. De perssecretaris van Poetin maakte het nog bonter. Hij verklaarde dat zijn baas nooit een directe band heeft gehad met de nu in de steden verfoeide machtspartij Verenigd Rusland. Een gotspe. Zelfs op de website van deze corrupte bureaucratenclub staat Poetin nog gewoon vermeld als ‘voorzitter’.

Maar dat doet er niet toe. Poetin zelf heeft zich, hoewel hij leider is van de partij, ook gedistantieerd van Verenigd Rusland. Hij zet al zijn kaarten op het Pan-Russische Volksfront dat is opgericht om de indruk te wekken dat ‘leider’ Poetin niet de apparatsjik maar de gewone man wil mobiliseren. Zo heeft hij de cineast Govoroechin, die zich zowel in zijn films als de politiek laat kennen als een opportunist, in zijn campagnestaf gezet. De Russen, die alleen tv en geen internet hebben, zullen sterke staaltjes filmische demagogie te zien krijgen.

Maar het is de vraag of de tv nog genoeg is. De middengroepen en de jeugd hebben namelijk wél internet. De blogger Archangelsk schetste daar gisteren vier varianten. ‘Loyaliteit’ jegens de macht en de volgende stap naar een ‘totalitaire’ staat aanvaarden. Niets doen en thuis aan de keukentafel klagen. Legale actie binnen de wet. Of radicaal verzet, hopend op een ‘bloedige revolutie’. Hij verkiest de derde optie.

Maar ook als die morgen massaal vorm krijgt, wankelt het regime nog niet. Het valt pas als de politieke en economische facties geen vertrouwen meer hebben in de protectie van Poetin, de meningsverschillen onbeheersbaar worden en ‘afhakers’ gaan zoeken naar alternatieven.

Maar geweldloos protest kan wel een handje helpen. Op straat en in de sociale media weren zich niet alleen de bekende oppositionelen maar ook de kinderen van de profiteurs van Poetin. De straat heeft alleen macht als de elite zich bedreigd voelt.